Nếu xem hành trình làm việc của ứng viên như một bộ phim thì buổi phỏng vấn chính là đoạn trailer đầu tiên mà nhà tuyển dụng được xem. Trailer hấp dẫn chắc chắn là điểm cộng nhưng phim hay hay dở còn phải đợi đến ngày công chiếu.

Thực tế, có những ứng viên giao tiếp rất cuốn hút, trả lời mượt mà, trình bày mạch lạc nhưng khi bắt tay vào công việc lại không tạo ra kết quả tương xứng. Vậy làm thế nào để nhận biết những trường hợp nói hay hơn làm? Dưới đây là một số dấu hiệu khá phổ biến, mời bạn cùng tham khảo nhé.

5 lý do ứng viên không đến phỏng vấn và cách hạn chế

Dấu hiệu nhận biết ứng viên “nói hay hơn làm”

“Hiểu các dấu hiệu nhận biết ứng viên “nói hay hơn làm” giúp nhà tuyển dụng đánh giá đúng năng lực thực thi và tránh tuyển nhầm người chỉ giỏi trình bày.”

Nói rất nhiều về kết quả nhưng ít chia sẻ về cách tạo ra kết quả

Một trong những tín hiệu dễ nhận thấy nhất là sự chênh lệch giữa việc mô tả kết quả và giải thích cách tạo ra kết quả đó. Khi được hỏi về một dự án thành công, ứng viên có thể kể rất hào hứng về những con số ấn tượng như doanh số tăng trưởng, hiệu suất cải thiện hay khách hàng mới liên tục gia tăng. Tuy nhiên, nếu đào sâu vào quy trình thực hiện, những hành động cụ thể hoặc các quyết định quan trọng, câu trả lời lại dần chuyển sang chế độ “loading”. Điều này cũng giống như việc khoe một chiếc bánh kem rất đẹp nhưng lại không nhớ mình đã làm nó như thế nào.

Câu trả lời chứa rất nhiều từ ngữ vĩ mô

Một khi câu trả lời bắt đầu nghe như slide thuyết trình hơn là câu chuyện công việc, bạn có thể đang thấy dấu hiệu thứ hai. Những cụm như “tối ưu hóa”, “đột phá”, “chuyển đổi”, “nâng cao hiệu quả”… được nhắc đến khá thường xuyên, tạo cảm giác câu chuyện rất có chiều sâu.

Tuy nhiên, khi đối mặt với những câu hỏi cụ thể hơn như “Anh/chị đã trực tiếp làm gì?”, “Bước đầu tiên là gì?” hoặc “Ai chịu trách nhiệm phần đó?” thì ứng viên lại cần thêm vài giây hoặc vài phút để “tua” lại ký ức.

Việc sử dụng thuật ngữ chuyên môn là hoàn toàn bình thường và cần thiết trong nhiều bối cảnh. Tuy nhiên, nếu phần mô tả khái quát chiếm ưu thế hơn so với các hành động cụ thể, thì sẽ khó hình dung được họ thực sự làm gì trong dự án.

Ít đề cập đến thất bại

Dấu hiệu tiếp theo của ứng viên “nói hay hơn làm” thường nằm ở việc họ rất ít khi nhắc đến thất bại hoặc những tình huống chưa thành công. Điều này khá dễ hiểu, vì không ai thoải mái khi nói về những lần làm chưa tốt trong công việc.

Tuy nhiên, trong môi trường làm việc thực tế, sai sót hay những lần chưa đạt kỳ vọng là điều khó tránh khỏi. Người đã trực tiếp tham gia và trải qua công việc thường sẽ có những câu chuyện cụ thể về cách họ xử lý vấn đề, điều chỉnh hướng đi và rút ra bài học sau mỗi lần vấp ngã. Ngược lại, nếu ứng viên chỉ chia sẻ toàn những trải nghiệm suôn sẻ, không có tình huống khó khăn hay thất bại đáng kể nào, thì đây có thể là dấu hiệu cần lưu ý.

Tập trung quá nhiều vào việc tạo ấn tượng thay vì giải quyết vấn đề

Dấu hiệu khác cũng khá dễ nhận ra là cách ứng viên phản ứng khi gặp tình huống thực tế. Khi được đưa ra một tình huống cụ thể, họ thường nói khá nhiều về tư duy chiến lược, tầm nhìn dài hạn hay triết lý làm việc, kiểu một người rất có “tầm”.

Tuy nhiên, càng đi sâu vào câu chuyện, bạn sẽ càng khó hình dung được họ sẽ thực sự làm gì đầu tiên, làm như thế nào và xử lý từng bước ra sao. Dù tư duy là quan trọng, nhưng nếu thiếu phần mô tả hành động cụ thể (làm gì trước, làm gì sau, xử lý ra sao), sẽ rất khó đánh giá năng lực thực thi thực tế.

Giỏi mô tả tiềm năng tương lai nhưng khá yếu khi chứng minh năng lực hiện tại

Họ thường nhấn mạnh rằng mình học nhanh, thích nghi tốt và sẵn sàng đảm nhận những nhiệm vụ lớn hơn. Đây đều là những điểm tích cực và ai nghe cũng sẽ thấy thiện cảm ban đầu.

Tuy nhiên, nếu những điều đó không đi kèm với ví dụ cụ thể từ trải nghiệm thực tế, thì các lời khẳng định đôi khi mới dừng ở mức có thể có, chứ chưa đủ để hình dung họ đã làm được gì trong công việc trước đây. Nói vui một chút thì giống như một đoạn giới thiệu rất hấp dẫn về tương lai nhưng phần nội dung chính thì vẫn đang chờ lịch ra mắt.

Sự tự tin không tương xứng với mức độ hiểu biết

Điểm đáng chú ý tiếp theo là sự tự tin đôi khi hơi cao hơn so với mức độ hiểu biết. Tự tin rõ ràng là một lợi thế trong phỏng vấn. Tuy nhiên, có những trường hợp ứng viên trả lời rất chắc chắn về một chủ đề mà họ mới chỉ tiếp cận ở mức cơ bản. Trong khi đó, những người đã làm việc đủ lâu trong một lĩnh vực thường hiểu rằng mỗi vấn đề đều có nhiều lớp phức tạp khác nhau. Vì vậy, họ thường cẩn trọng hơn trong cách khẳng định và cũng thoải mái hơn khi nói “Phần này tôi chưa làm sâu” thay vì cố gắng trả lời cho thật trọn vẹn.

Nói nhiều về bản thân nhưng ít tò mò về công việc

Ứng viên thiên về “nói hay” thường tập trung nhiều vào việc thể hiện bản thân hơn là tìm hiểu công việc. Trong khi đó, những ứng viên thực sự có trải nghiệm làm việc sâu thường hiểu rằng hiệu quả công việc không chỉ đến từ năng lực cá nhân, mà còn phụ thuộc vào việc họ có hiểu đúng bài toán, đúng bối cảnh và đúng kỳ vọng hay không. Vì vậy, họ thường chủ động đặt câu hỏi từ mục tiêu cụ thể của vị trí, những khó khăn đội nhóm đang gặp phải, cho đến cách đánh giá hiệu quả công việc trong thực tế.

Chính sự chủ động tìm hiểu này thường là một dấu hiệu cho thấy họ không chỉ quen với việc công việc mà còn quen làm đúng việc – yếu tố quan trọng để tạo ra hiệu quả bền vững trong môi trường thực tế.

Tất nhiên, không nên vội vàng kết luận chỉ dựa trên một vài dấu hiệu riêng lẻ. Có những ứng viên đơn giản là hồi hộp, diễn đạt chưa tốt hoặc chưa quen với hình thức phỏng vấn. Quan trọng hơn, phỏng vấn nên được nhìn như một cách để hiểu sâu về sự khác biệt giữa khả năng trình bày và năng lực thực thi, thay vì chỉ là một bài kiểm tra tức thời để đánh giá đúng sai.

Với trải nghiệm của mình, bạn có biết thêm dấu hiệu nào khác để nhận biết ứng viên “nói hay hơn làm” khi phỏng vấn không? Hãy chia sẻ cùng CareerLink nhé.

Oanh Trần