Làm việc từ xa theo Bộ luật Lao động: địa điểm, giờ làm và tai nạn tại nhà
Tác giả CareerLink
Mục Lục
- 1. Bộ luật Lao động có công nhận làm việc từ xa không
- 2. Chuyển từ văn phòng sang làm từ xa hoặc hybrid cần thủ tục gì
- 3. Giờ làm, làm thêm giờ và tin nhắn công việc ngoài giờ
- 4. Thiết bị, chi phí internet và bảo mật dữ liệu
- 5. Tai nạn khi làm tại nhà, nghỉ phép và bảo hiểm xã hội
- 6. Sáu điểm cần đọc trong hợp đồng trước khi nhận làm từ xa
- 7. Câu hỏi thường gặp
Nhiều doanh nghiệp cho nhân viên làm tại nhà vài ngày mỗi tuần, nhưng hợp đồng vẫn chỉ ghi địa chỉ văn phòng. Khi phát sinh làm thêm giờ, hỏng máy hay tai nạn, hai bên mới thấy thiếu căn cứ. Bài viết giải thích làm việc từ xa theo Bộ luật Lao động 2019 được điều chỉnh thế nào và điều khoản nào nên ghi vào hợp đồng.

Tổng quan nhanh
– Bộ luật Lao động 2019 không có chương riêng về làm từ xa, chỉ có Điều 167 cho phép thỏa thuận nhận việc về làm tại nhà.
– Địa điểm làm việc là nội dung bắt buộc của hợp đồng, nên chuyển sang remote hay hybrid cần thỏa thuận và ký phụ lục.
– Giới hạn giờ làm, làm thêm giờ, phép năm và bảo hiểm xã hội bắt buộc vẫn áp dụng như ở văn phòng.
– Chi phí thiết bị, internet và cách xác định tai nạn tại nhà chưa có quy định riêng, nên cần ghi rõ trong văn bản.
Bốn ý trên được phân tích theo từng điều luật ở các phần dưới đây.
1. Bộ luật Lao động có công nhận làm việc từ xa không
Luật hiện hành không dùng cụm “làm việc từ xa” hay “remote work” và không có định nghĩa riêng. Căn cứ trực tiếp là Điều 167 Bộ luật Lao động 2019 (Luật 45/2019/QH14): người lao động có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động để nhận việc về làm tại nhà. So với Điều 185 Bộ luật 2012, quy định mới đã bỏ chữ “thường xuyên”, nên làm tại nhà vài ngày mỗi tuần vẫn nằm trong khuôn khổ này. Các vấn đề còn lại của người làm việc từ xa được giải quyết bằng quy định chung về hợp đồng, giờ làm, tiền lương và an toàn lao động.
Điểm c khoản 1 Điều 21 yêu cầu hợp đồng có nội dung về công việc và địa điểm làm việc. Văn bản hướng dẫn nội dung hợp đồng (Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH) yêu cầu ghi đủ các địa điểm nếu người lao động làm thường xuyên ở nhiều nơi. Vì vậy, người làm hybrid nên thấy cả địa chỉ văn phòng lẫn “nơi cư trú của người lao động” trong hợp đồng.
Hợp đồng lao động điện tử có giá trị pháp lý không
Có. Khoản 1 Điều 14 quy định hợp đồng giao kết qua phương tiện điện tử dưới dạng thông điệp dữ liệu có giá trị như hợp đồng bằng văn bản. Nghị định 337/2025/NĐ-CP về hợp đồng lao động điện tử có hiệu lực từ 01/01/2026, nền tảng hợp đồng điện tử vận hành từ 01/7/2026.
Nhân viên có được tự ý làm việc ở nhà không
Không, nếu hợp đồng chỉ ghi địa chỉ văn phòng và công ty chưa đồng ý, vì Điều 167 dùng chữ “thỏa thuận”. Tự ý không đến nơi làm việc có thể bị xem là vi phạm nội quy; tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày mà không có lý do chính đáng thuộc trường hợp có thể bị sa thải theo khoản 4 Điều 125.
2. Chuyển từ văn phòng sang làm từ xa hoặc hybrid cần thủ tục gì
Vì địa điểm là nội dung của hợp đồng, chuyển hẳn sang làm tại nhà là sửa đổi hợp đồng. Điều 33 yêu cầu bên muốn thay đổi báo trước cho bên kia ít nhất 03 ngày làm việc. Nếu hai bên đồng ý, việc sửa đổi thực hiện bằng phụ lục theo Điều 22 hoặc hợp đồng mới; nếu không thỏa thuận được thì tiếp tục hợp đồng đã ký.
– Phụ lục ghi rõ số ngày làm tại nhà mỗi tuần và ngày nào phải có mặt ở văn phòng.
– Phụ lục ghi địa chỉ làm việc tại nhà để làm căn cứ khi xác định tai nạn lao động.
– Phụ lục nêu thời điểm áp dụng và điều kiện để công ty yêu cầu quay lại văn phòng.
Cách soạn và lỗi hay gặp được trình bày trong bài phụ lục hợp đồng lao động.
Công ty có được giảm lương khi chuyển sang làm từ xa không
Mức lương là nội dung của hợp đồng theo điểm đ khoản 1 Điều 21, nên muốn giảm phải được người lao động đồng ý và ghi vào phụ lục. Làm tại nhà không tự động là lý do hạ lương.
3. Giờ làm, làm thêm giờ và tin nhắn công việc ngoài giờ
Làm ở nhà không làm thay đổi giới hạn thời giờ làm việc. Điều 105 quy định thời giờ làm việc bình thường không quá 08 giờ/ngày và 48 giờ/tuần. Điều 107 cho phép làm thêm khi người lao động đồng ý, tối đa 40 giờ/tháng và 200 giờ/năm, một số ngành theo khoản 3 được tới 300 giờ. Với Lập trình viên (Software Developer), Nhân viên chăm sóc khách hàng trực tuyến (Online Customer Service) hay Chuyên viên nhân sự (HR Specialist), phần khó thường là chứng minh giờ đã làm.
Khi xem các tin tuyển dụng việc làm CNTT – phần mềm trên CareerLink, bạn sẽ thấy nhiều nơi ghi hình thức remote hoặc hybrid ngay trong mô tả, đó là lúc nên hỏi cách tính giờ làm.
Làm việc online ngoài giờ có được tính là làm thêm giờ không
Tại thời điểm viết, Bộ luật Lao động chưa có quy định về “quyền ngắt kết nối” (right to disconnect), dù nội dung này đang được góp ý trong quá trình sửa luật. Tuy vậy, nếu công ty yêu cầu xử lý việc ngoài khung giờ đã thỏa thuận, đó có thể được xác định là làm thêm giờ, cần người lao động đồng ý và trả lương theo Điều 98: ít nhất 150% ngày thường, 200% ngày nghỉ hằng tuần, 300% ngày lễ, Tết. Buổi họp online 20–22 giờ theo yêu cầu có cơ sở để đề nghị tính, còn một tin nhắn hỏi nhanh thì khó.
Ví dụ: lương 15.000.000 đồng/tháng, 26 ngày công, 8 giờ/ngày thì tiền lương giờ khoảng 72.115 đồng; ba giờ làm thêm ngày thường được trả tối thiểu khoảng 324.519 đồng, tùy quy chế lương từng nơi.
Với người làm từ xa, giờ làm thêm chỉ được trả khi nó để lại dấu vết: lịch họp, log chấm công hoặc email yêu cầu từ quản lý.
4. Thiết bị, chi phí internet và bảo mật dữ liệu
Bộ luật Lao động 2019 không bắt buộc công ty cấp máy tính hay trả tiền internet, tiền điện cho người làm tại nhà. Đây là nội dung để hai bên thỏa thuận trong hợp đồng, phụ lục hoặc nội quy lao động theo Điều 118. Có nơi cấp laptop và hỗ trợ cố định, có nơi yêu cầu dùng máy cá nhân, và thiếu thỏa thuận dễ dẫn tới tranh cãi khi máy hỏng.
Về dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 cùng Nghị định 356/2025/NĐ-CP đặt trách nhiệm xử lý dữ liệu cá nhân cho tổ chức, nên công ty có cơ sở đặt quy định như dùng VPN, cấm lưu tệp ra máy riêng.
Lưu ý về tài sản và dữ liệu
– Bạn nên ký biên bản bàn giao khi nhận laptop hay màn hình của công ty mang về nhà.
– Bạn cần hỏi rõ ai chịu chi phí sửa chữa khi thiết bị hỏng trong quá trình sử dụng bình thường.
– Bạn không nên chép dữ liệu khách hàng sang máy cá nhân nếu quy chế không cho phép.
Ba việc này giúp bạn có căn cứ rõ ràng khi bàn giao tài sản lúc nghỉ việc.
5. Tai nạn khi làm tại nhà, nghỉ phép và bảo hiểm xã hội
Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 định nghĩa tai nạn lao động là tai nạn xảy ra trong quá trình lao động, gắn liền với việc thực hiện công việc. Điều 45 của luật này nêu điều kiện hưởng chế độ, trong đó có tai nạn tại nơi làm việc và trong giờ làm việc, kèm mức suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên. Khi nơi làm việc là nhà riêng, câu hỏi khó là chứng minh tai nạn gắn với công việc chứ không phải sinh hoạt, và hiện chưa có hướng dẫn riêng. Vì vậy, địa chỉ và khung giờ làm tại nhà ghi trong phụ lục là căn cứ quan trọng; khi có sự cố, hãy báo ngay cho quản lý và giữ hình ảnh, tin nhắn.
Người làm việc từ xa có được nghỉ phép và đóng bảo hiểm không
Có. Người làm tại nhà vẫn được nghỉ hằng năm 12 ngày hưởng nguyên lương nếu làm đủ 12 tháng trong điều kiện bình thường (Điều 113) và nghỉ lễ, Tết (Điều 112). Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật 41/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025) xác định người có hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc, không phân biệt nơi làm.

6. Sáu điểm cần đọc trong hợp đồng trước khi nhận làm từ xa
Bảng dưới đây tổng hợp vấn đề hay phát sinh khi làm việc từ xa, điều luật áp dụng và nội dung nên có trong văn bản.
| Vấn đề | Điều luật áp dụng | Nên ghi gì vào hợp đồng hoặc phụ lục |
|---|---|---|
| Địa điểm làm việc | Điều 167, điểm c khoản 1 Điều 21 Bộ luật Lao động 2019 | Địa chỉ văn phòng, “nơi cư trú của người lao động”, số ngày làm tại nhà |
| Giờ làm việc | Điều 105 Bộ luật Lao động 2019 | Khung giờ phải trực tuyến và thời gian phản hồi tin nhắn |
| Làm thêm giờ | Điều 98, Điều 107 Bộ luật Lao động 2019 | Ai được yêu cầu làm thêm, cách ghi nhận giờ |
| Thiết bị và chi phí | Thỏa thuận, nội quy theo Điều 118 | Bên cấp máy, hỗ trợ internet, trách nhiệm khi hỏng |
| Bảo mật dữ liệu | Luật 91/2025/QH15, Nghị định 356/2025/NĐ-CP | Quy định VPN, lưu trữ tệp, nơi được làm với dữ liệu nhạy cảm |
| Tai nạn lao động | Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, Điều 45 | Địa chỉ làm tại nhà, giờ làm, quy trình báo sự cố |
| Bảo hiểm xã hội | Luật Bảo hiểm xã hội 2024 | Mức lương đóng bảo hiểm giữ như khi làm tại văn phòng |
Từ bảng trên, có thể rút gọn thành danh sách kiểm tra trước khi ký.
Lời khuyên: sáu điểm cần có trước khi ký
– Hợp đồng ghi đủ địa chỉ văn phòng và địa chỉ làm việc tại nhà của bạn.
– Văn bản nêu rõ khung giờ bạn phải trực tuyến và thời gian phản hồi được chấp nhận.
– Quy chế mô tả cách ghi nhận và trả tiền giờ làm thêm khi làm tại nhà.
– Thỏa thuận chỉ rõ bên nào chịu chi phí máy tính, internet và sửa chữa.
– Nội quy có quy định bảo mật dữ liệu mà bạn đã đọc trước khi ký.
– Hợp đồng hoặc nội quy có quy trình báo tai nạn khi đang làm tại nhà.
Thiếu điểm nào, bạn có thể đề nghị bổ sung bằng phụ lục trước khi bắt đầu.
Bẫy “làm tại nhà” không có hợp đồng lao động
Nhiều lời mời làm việc từ xa chỉ đưa hợp đồng cộng tác viên hoặc dịch vụ. Điều 13 xác định quan hệ lao động theo thực chất: có việc làm trả lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát thì vẫn là hợp đồng lao động dù mang tên khác.
7. Câu hỏi thường gặp
1. Công ty yêu cầu quay lại văn phòng toàn thời gian thì có phải đồng ý không? Nếu phụ lục đã ghi địa điểm làm tại nhà, thay đổi cần thỏa thuận theo Điều 33; nếu chỉ là chính sách tạm thời thì xem điều kiện trong quy chế.
2. Làm từ xa có được đánh giá khác người ở văn phòng không? Luật không phân biệt, nhưng tiêu chí đánh giá nên ghi rõ trong quy chế.
3. Làm việc tại nhà ở tỉnh khác có ảnh hưởng hợp đồng không? Không làm mất hiệu lực hợp đồng, nhưng nên cập nhật địa chỉ trong phụ lục.
Quyền lợi khi làm tại nhà chỉ rõ ràng khi được ghi thành văn bản. Hiểu đúng làm việc từ xa theo Bộ luật Lao động giúp bạn tách phần luật đã quy định như giờ làm, làm thêm, phép năm, bảo hiểm với phần phải tự thỏa thuận như thiết bị, chi phí, tai nạn tại nhà. Trước khi ký, hãy đối chiếu sáu điểm kiểm tra và đề nghị bổ sung phụ lục nếu thiếu.
Thông tin mang tính tham khảo theo quy định hiện hành tại thời điểm viết, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp; bạn nên đối chiếu văn bản gốc hoặc hỏi công đoàn, Sở Nội vụ hoặc luật sư khi có tranh chấp.
Minh An





