Quay lại công ty cũ có phải thử việc không: luật và cách thỏa thuận
Tác giả CareerLink
Sếp cũ mời về, lương ổn, nhưng phòng nhân sự lại gửi kèm hợp đồng thử việc hai tháng. Nhiều người thấy khó hiểu vì mình đã làm ở đó vài năm liền. Câu hỏi quay lại công ty cũ có phải thử việc không cần trả lời theo luật lẫn từng tình huống, kèm cách thương lượng để giữ quyền lợi.

Tổng quan nhanh
– Pháp luật không bắt buộc và cũng không cấm thử việc khi nhân viên cũ trở lại.
– Thử việc là nội dung do hai bên thỏa thuận theo Điều 24 Bộ luật Lao động 2019.
– Quy định “chỉ được thử việc một lần đối với một công việc” đang có hai cách hiểu.
– Thời gian đã nhận trợ cấp thôi việc ở lần làm trước không được tính lại.
Bốn ý này được phân tích lần lượt ở các phần bên dưới.
1. Câu trả lời ngắn theo Bộ luật Lao động 2019
Hợp đồng cũ đã chấm dứt nên lần trở lại là quan hệ lao động mới. Theo Điều 24 Bộ luật Lao động 2019, hai bên có thể thỏa thuận thử việc trong hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng thử việc riêng. Thử việc vì vậy không bắt buộc, cũng không bị cấm: công ty đề xuất, bạn đồng ý, xin rút ngắn hoặc từ chối. Riêng hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng thì không áp dụng thử việc (khoản 3 Điều 24).
Chỗ khó nằm ở khoản 1 Điều 25: người lao động “chỉ được thử việc một lần đối với một công việc”. Khi quay lại công ty cũ làm đúng việc cũ, nguồn tư vấn pháp luật có hai cách hiểu: hợp đồng cũ đã chấm dứt nên được thử việc lại, hoặc cùng một công việc thì không thử lần hai. Chưa thấy văn bản hướng dẫn trực tiếp, nên đây là điểm để thương lượng chứ không phải để tranh cãi.
Thử việc lần hai không hẳn là sai luật, nhưng người về đúng vị trí cũ có cơ sở hợp lý để xin miễn hoặc rút ngắn.
2. Sáu tình huống trở lại nơi làm cũ thường gặp
Thử việc lại hợp lý đến đâu tùy khoảng cách thời gian, vị trí mới và lý do bạn rời đi.
| Tình huống | Thường có thử việc không | Căn cứ / lưu ý | Nên thương lượng gì |
|---|---|---|---|
| Đúng vị trí cũ, nghỉ vài tháng | Ít khi cần | Rơi vào vùng “một lần đối với một công việc” | Miễn thử việc, ký thẳng hợp đồng chính thức |
| Đúng vị trí cũ, sau nhiều năm, quy trình đã đổi | Có thể có | Nội dung công việc thực tế đã khác | Rút ngắn thời gian, lương bằng mức chính thức |
| Vị trí khác hoặc cấp quản lý cao hơn | Thường có | Được coi là công việc mới | Tiêu chí đánh giá rõ ràng bằng văn bản |
| Từng nghỉ giữa chừng khi đang thử việc | Thường có | Lần trước chưa hoàn tất đánh giá | Thời gian ngắn hơn mức tối đa |
| Từng bị chấm dứt vì không đạt thử việc | Thường có | Công ty cần kiểm chứng lại năng lực | Mục tiêu cụ thể, mốc đánh giá giữa kỳ |
| Trước làm hợp đồng dưới 1 tháng, nay ký chính thức | Có thể có | Hợp đồng cũ không có thử việc | Tính kết quả làm thời vụ vào đánh giá |
Nhiều doanh nghiệp chủ động mời người cũ, và bạn có thể đọc thêm về xu hướng nhân viên quay lại để hiểu góc nhìn của họ. Công việc càng giống trước, lý lẽ xin miễn thử việc càng mạnh.
3. Nếu công ty vẫn yêu cầu thử việc thì giới hạn ở đâu
Thỏa thuận vẫn phải nằm trong khung Điều 25 và Điều 26, với thời gian tối đa tùy tính chất công việc:
– Người quản lý doanh nghiệp được thử việc không quá 180 ngày.
– Chức danh cần trình độ cao đẳng trở lên được thử việc không quá 60 ngày.
– Trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ không quá 30 ngày.
– Các công việc khác được thử việc không quá 06 ngày làm việc.
Hai bên có thể chốt ngắn hơn mức trần này. Lương thử việc ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó (Điều 26). Trong thời gian thử việc, mỗi bên được hủy bỏ thỏa thuận mà không cần báo trước, không phải bồi thường; khi kết thúc, công ty phải thông báo kết quả cho bạn (Điều 27).
Chính sách tuyển lại nhân viên cũ thường do bộ phận nhân sự và pháp chế soạn, bạn có thể xem yêu cầu của các vị trí này qua tin việc làm tư vấn quản trị – pháp lý – nhân sự trên CareerLink. Người trao đổi với bạn thường là Chuyên viên tuyển dụng (Recruiter) hoặc Đối tác nhân sự (HR Business Partner).
4. Quyền lợi nào tính lại, quyền lợi nào nối tiếp
Với Nhân viên quay lại (Boomerang Employee), thâm niên và bảo hiểm đáng hỏi không kém thử việc. Sổ bảo hiểm xã hội nối tiếp: bạn dùng tiếp mã số BHXH cũ, lỡ có hai sổ thì cần gộp sớm. Trợ cấp thôi việc thì không cộng dồn hết: khoản 3 Điều 8 Nghị định 145/2020/NĐ-CP trừ ra thời gian đã đóng bảo hiểm thất nghiệp và thời gian đã được chi trả trợ cấp thôi việc, mất việc làm. Với phép năm, Điều 114 cộng 01 ngày nghỉ cho mỗi đủ 05 năm làm cho một người sử dụng lao động, nhưng chưa thấy văn bản nào nói riêng về cách cộng thời gian bị gián đoạn.
Lưu ý trước khi ký hợp đồng mới
– Bạn nên hỏi rõ công ty có tính lần làm trước vào thâm niên phép năm không.
– Bạn cần kiểm tra trên VssID rằng quá trình đóng bảo hiểm cũ nằm cùng một mã số.
– Bạn nên yêu cầu ghi thời gian và lương thử việc cụ thể trong văn bản.
Ba điểm này nên được trả lời bằng email, không chỉ hứa miệng.
Thâm niên cũ được công ty chấp nhận tính thì nên ghi vào phụ lục hợp đồng.

5. Thương lượng với HR trước khi ký
Người quay lại công ty cũ có lợi thế là bằng chứng sẵn có: kết quả đánh giá các năm trước, dự án đã làm, xác nhận của quản lý cũ. Hãy dùng chúng để xin miễn thử việc khi về đúng vị trí, hoặc rút ngắn và nhận đủ lương khi vị trí thay đổi. Câu hỏi “vì sao muốn quay lại” rất dễ gặp, hãy trả lời ngắn về điều bạn học được bên ngoài.
Ba câu nói mẫu khi thương lượng
– “Tôi đã làm đúng vị trí này hai năm, xin đề nghị ký thẳng hợp đồng chính thức.”
– “Nếu công ty cần đánh giá lại, tôi đề xuất thử việc 30 ngày và nhận đủ lương.”
– “Anh/chị có thể gửi tôi tiêu chí đánh giá thử việc qua email được không?”
Ba câu này giữ thái độ hợp tác mà vẫn rõ quyền lợi.
Chưa thống nhất thì bạn có thể xin thêm thời gian cân nhắc.
6. Câu hỏi thường gặp
1. Quay lại công ty cũ ở vị trí khác có phải thử việc không? Thường có, vì đó được coi là công việc mới; thời gian và lương vẫn theo Điều 25, 26.
2. Có được thỏa thuận miễn thử việc không? Được, hai bên có thể ký thẳng hợp đồng lao động.
3. Lương thử việc khi trở lại thấp nhất bao nhiêu? Ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó theo Điều 26.
Trở lại nơi làm cũ khá thuận lợi khi hai bên đã hiểu nhau, nhưng hợp đồng mới vẫn cần đọc kỹ. Với câu hỏi quay lại công ty cũ có phải thử việc không, đáp án nằm ở thỏa thuận: luật không bắt buộc, không cấm và còn khoảng trống cách hiểu. Hãy chuẩn bị bằng chứng năng lực, hỏi rõ thâm niên, bảo hiểm và ghi mọi điều đã chốt vào văn bản trước khi ký.
Bài viết mang tính tham khảo; bạn nên đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành hoặc hỏi luật sư lao động cho trường hợp cụ thể.
Minh An





