Khám sức khỏe định kỳ công ty: quyền lợi người lao động cần biết

Nhiều nhân viên nhận thông báo đi khám tại cơ sở y tế do công ty chỉ định, ký tên rồi cất tờ kết quả vào ngăn tủ mà không biết mình vừa dùng tới một quyền luật định. Câu hỏi khám sức khỏe định kỳ công ty quyền lợi ra sao vì thế xuất hiện thường xuyên, nhất là khi ai đó bị trừ lương vì nghỉ đi khám.

1. Vì sao buổi khám hằng năm là nghĩa vụ chứ không phải phúc lợi

Nhiều người xem đợt khám hằng năm như khoản chăm lo công ty “cho thêm”, nên ngại thắc mắc khi bị cắt hoặc làm qua loa. Thực tế, khám sức khỏe định kỳ (periodic health examination) là nghĩa vụ pháp lý của người sử dụng lao động (employer). Cách hiểu này quyết định vị thế của bạn: bạn yêu cầu thực hiện một quy định, không xin ân huệ.

1. Điều luật cần nhớ

Cơ sở chính là Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13. Điều luật yêu cầu hằng năm doanh nghiệp tổ chức khám ít nhất một lần, đồng thời liệt kê các nhóm phải khám dày hơn. Lao động nữ được khám thêm chuyên khoa phụ sản, còn người tiếp xúc yếu tố nguy cơ phải được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp (occupational disease).

2. Tần suất theo từng nhóm

Bảng dưới tóm tắt tần suất tối thiểu, doanh nghiệp có thể làm nhiều hơn nhưng không được ít hơn.

Nhóm người lao động	Tần suất tối thiểu	Nội dung thêm
Công việc thông thường	Ít nhất 01 lần/năm	Nội dung khám chung
Nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc	Ít nhất 06 tháng/lần	Khám phát hiện bệnh nghề nghiệp
Người khuyết tật, lao động chưa thành niên, lao động cao tuổi	Ít nhất 06 tháng/lần	Nội dung khám chung
Lao động nữ	Theo nhóm tương ứng	Khám chuyên khoa phụ sản

Luật phân tầng theo rủi ro nghề nghiệp chứ không cào bằng. Làm trong xưởng có bụi, hóa chất hoặc tiếng ồn mà mỗi năm chỉ khám một lần là dấu hiệu doanh nghiệp xếp bạn sai nhóm.

2. Ba điều người lao động hay hiểu sai nhất

Tranh cãi tại nơi làm việc thường không nằm ở chuyện có khám hay không, mà ở ba chi tiết đi kèm buổi khám. Chúng ít khi được nhắc khi nhận việc. Nhiều người vì thế chịu thiệt mà không biết mình có căn cứ để lên tiếng.

Bạn có thể tham khảo thêm việc làm an toàn lao động đang tuyển dụng trên CareerLink để nắm rõ nhu cầu thực tế và yêu cầu của nhà tuyển dụng.

1. Ai trả tiền cho buổi khám

Chi phí khám định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động theo Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, và được hạch toán vào chi phí được trừ khi tính thuế. Thu lại tiền khám từ nhân viên hay trừ vào lương tháng đều đi ngược quy định.

2. Thời gian đi khám có được tính lương

Khoản 9 Điều 58 Nghị định 145/2020/NĐ-CP xếp thời giờ khám sức khỏe, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp và giám định y khoa vào thời giờ làm việc được hưởng lương, nếu thực hiện theo bố trí hoặc yêu cầu của người sử dụng lao động. Công ty ấn định lịch khám sáng thứ Ba, bạn đi đúng lịch thì buổi đó vẫn tính lương.

3. Kết quả khám thuộc về ai

Kết quả khám phản ánh tình trạng sức khỏe cá nhân nên thuộc nhóm dữ liệu nhạy cảm theo khung pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện hành, gồm Luật số 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP, cùng hiệu lực từ 01/01/2026. Điều 27 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 cũng giao doanh nghiệp quản lý hồ sơ sức khỏe và thông báo kết quả cho người lao động.

3. Nội dung khám và hồ sơ doanh nghiệp phải giữ

Buổi khám định kỳ không chỉ là đo huyết áp rồi ký tên. Nội dung khám quy định tại Thông tư 32/2023/TT-BYT của Bộ Y tế, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 25/2026/TT-BYT. Với người từ đủ 18 tuổi, nội dung khám theo mẫu sổ khám sức khỏe định kỳ kèm thông tư, phần cận lâm sàng thực hiện khi bác sĩ chỉ định.

Để nắm thêm bối cảnh pháp lý liên quan, bạn có thể xem bài Phân loại khám sức khỏe là gì? Các nhóm đối tượng được áp dụng trên CareerLink.

Một tờ kết quả chỉ ghi “sức khỏe loại II” mà không kèm chỉ số cụ thể gần như vô dụng khi bạn cần theo dõi sức khỏe của mình qua từng năm.

Trách nhiệm doanh nghiệp không dừng ở việc đặt lịch với cơ sở y tế. Điều 27 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 yêu cầu quản lý hồ sơ sức khỏe và hồ sơ bệnh nghề nghiệp, thông báo kết quả khám, đồng thời bố trí công việc phù hợp sức khỏe từng người. Đây là căn cứ để bạn đề nghị đổi vị trí khi kết quả khám cho thấy công việc hiện tại không phù hợp.

4. Công ty không tổ chức khám thì nên làm gì

Trước khi nghĩ tới khiếu nại, hãy kiểm tra nội quy lao động và thỏa ước lao động tập thể, vì nhiều doanh nghiệp có ghi lịch khám nhưng quên triển khai. Bước tiếp theo là gửi email tới nhân sự, nêu căn cứ Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và đề nghị công bố lịch khám. Hãy lưu lại email làm bằng chứng bạn đã yêu cầu qua kênh nội bộ.

Nếu đề nghị không được phản hồi, các kênh tiếp theo gồm:

– Bạn có thể đề nghị công đoàn cơ sở đưa nội dung này vào đối thoại định kỳ tại doanh nghiệp.

– Bạn có thể gửi kiến nghị tới cơ quan quản lý nhà nước về lao động nơi doanh nghiệp đóng trụ sở.

– Bạn có thể phản ánh tới thanh tra chuyên ngành lao động khi vi phạm kéo dài, ảnh hưởng nhiều người.

Một điểm ít người để ý là nhóm phụ trách an toàn lao động mới là bộ phận theo dõi lịch khám và hồ sơ sức khỏe trong nội bộ doanh nghiệp, chứ không phải nhân sự tổng hợp. Trên CareerLink hiện có 388 tin việc làm an toàn lao động, mức lương phổ biến 10-38 triệu đồng mỗi tháng tùy vị trí, quy mô nhà máy và kinh nghiệm. Nhiều doanh nghiệp sản xuất đang tuyển người chuyên trách thay vì giao kiêm nhiệm cho phòng nhân sự.

Về chế tài, hành vi không tổ chức khám định kỳ bị xử phạt hành chính tính trên mỗi người lao động bị vi phạm, có mức trần cho toàn vụ việc, mức với tổ chức gấp đôi mức với cá nhân. Lưu ý mốc chuyển tiếp: Nghị định 12/2022/NĐ-CP còn hiệu lực đến hết 09/9/2026, từ 10/9/2026 chuyển sang Nghị định 283/2026/NĐ-CP.

5. Câu hỏi thường gặp

1. Công ty bắt tôi tự trả tiền khám rồi mới hoàn lại có đúng không?

Luật đặt chi phí khám định kỳ vào trách nhiệm của người sử dụng lao động. Cho nhân viên ứng tiền trước là thỏa thuận nội bộ, nhưng nếu công ty không hoàn lại đầy đủ thì đó là vi phạm. Hãy giữ hóa đơn và yêu cầu hoàn tiền bằng văn bản.

2. Khám sức khỏe định kỳ công ty quyền lợi gồm những gì với lao động nữ?

Ngoài hạng mục chung, lao động nữ được khám chuyên khoa phụ sản theo danh mục trong thông tư của Bộ Y tế. Nếu đợt khám bỏ qua phần này, bạn có căn cứ đề nghị công ty bổ sung.

3. Tôi từ chối khám thì có bị xử lý kỷ luật không?

Chấp hành quy định về an toàn, vệ sinh lao động cũng là nghĩa vụ của người lao động. Từ chối khám không có lợi cho bạn, vì hồ sơ sức khỏe là căn cứ yêu cầu bố trí công việc phù hợp về sau. Nếu lo ngại bảo mật, hãy nêu thẳng mối lo thay vì vắng mặt.

Hiểu đúng khám sức khỏe định kỳ công ty quyền lợi tới đâu giúp bạn phân biệt đâu là thiếu sót cần lên tiếng, đâu là chuyện có thể trao đổi nội bộ. Ba mốc dễ nhớ nhất vẫn là tần suất tối thiểu theo Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, chi phí thuộc về doanh nghiệp, và thời gian đi khám theo lịch công ty bố trí được tính lương.

Nội dung trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chính thức; vui lòng liên hệ cơ quan quản lý lao động hoặc luật sư cho trường hợp cụ thể.

Minh An