Tiếng Nhật cho người đi làm: N3 và N2 khác nhau ở đâu trong công việc

Tác giả CareerLink

Học tiếng Nhật đến mức N3 rồi dừng lại là tình huống quen thuộc. Câu hỏi thường gặp là nên dừng ở đó hay cố lên N2, và mức nào mới dùng được trong công việc. Với tiếng Nhật cho người đi làm, câu trả lời phụ thuộc vào loại công việc bạn nhắm tới nhiều hơn là vào con số in trên tấm chứng chỉ.

tiếng Nhật cho người đi làm N3 N2

Tổng quan nhanh

– JLPT xếp năng lực thành năm bậc từ N5 đến N1, tổ chức hai kỳ mỗi năm.

– N3 và N2 khác nhau ở cấu trúc bài thi, tốc độ xử lý và độ khó văn bản.

– Kỳ thi này không đo kỹ năng nói và kỹ năng viết, đây là khoảng trống lớn.

– Mô tả được mình làm việc gì bằng tiếng Nhật thuyết phục hơn con số N đơn lẻ.

1. JLPT đo cái gì và xếp bậc ra sao

Kỳ thi Năng lực Nhật ngữ (Japanese-Language Proficiency Test, viết tắt JLPT) do Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản (The Japan Foundation) phối hợp cùng tổ chức Japan Educational Exchanges and Services tiến hành, mỗi năm hai kỳ vào tháng 7 và tháng 12. Tại Việt Nam, điểm thi đặt ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Huế, do các trường đại học có đào tạo ngoại ngữ đứng ra tổ chức. Đây là kỳ thi mà nhiều người học tiếng Nhật cho người đi làm nhắm tới.

Thang đo gồm năm bậc, N5 là mức nhập môn và N1 nằm ở đầu trên. Một chi tiết ít người để ý: ban tổ chức không phát hành danh sách kanji hay từ vựng chính thức cho từng bậc, chỉ công bố bản mô tả năng lực. Các bảng “kanji N3”, “từ vựng N2” trên mạng vì thế là thống kê của bên thứ ba, hữu ích để học nhưng không phải phạm vi ra đề. Muốn xem toàn cảnh các chứng nhận tiếng Nhật, bạn có thể đọc bài chứng chỉ tiếng Nhật trên CareerLink trình bày khá đầy đủ.

2. N3 và N2 khác nhau ở những điểm nào

Theo mô tả của ban tổ chức, N3 ứng với khả năng hiểu ngôn ngữ này trong tình huống thường ngày: nắm nội dung bài viết có chủ đề cụ thể, theo được hội thoại tốc độ gần tự nhiên. N2 mở rộng sang nhiều hoàn cảnh đa dạng hơn, đọc được bài báo và bài bình luận viết rõ ràng, nghe được cả bản tin. Khoảng cách hai bậc nằm ở độ trừu tượng của văn bản và tốc độ xử lý.

Hạng mục N3 N2
Số phần thi Ba phần tách rời Hai phần
Thời lượng từng phần Từ vựng 30 phút; Ngữ pháp và Đọc 70 phút; Nghe 40 phút Kiến thức ngôn ngữ cùng phần Đọc 105 phút; Nghe 50 phút
Mục chấm điểm Ba mục, mỗi mục thang 0–60 Ba mục, mỗi mục thang 0–60
Điểm đạt toàn bài 95 trên thang 0–180 90 trên thang 0–180
Điểm sàn mỗi mục 19 điểm 19 điểm

Bảng trên có chỗ dễ gây hiểu nhầm: điểm đạt của N3 cao hơn N2 không có nghĩa N3 khó hơn, vì điểm mỗi bậc quy đổi trên thang riêng. Đáng nhớ hơn là điểm sàn từng mục, sẽ nói ở phần sau. Nhu cầu tuyển dụng với nhóm biết tiếng Nhật trải từ Biên phiên dịch tiếng Nhật (Japanese Interpreter) tới Kỹ sư cầu nối (Bridge System Engineer); bạn có thể xem các tin việc làm tiếng Nhật đang đăng trên CareerLink để đối chiếu mức năng lực mà doanh nghiệp nêu trong mô tả công việc.

3. Đoạn từ N3 lên N2 thường nghẽn ở đâu

Lộ trình tiếng Nhật cho người đi làm khi đi từ N3 lên N2 thường vướng ba nút thắt. Nút thứ nhất là kanji và từ vựng: lượng chữ cần nhận mặt tăng mạnh, thêm nhiều từ Hán Nhật mang sắc thái văn viết ít gặp trong hội thoại. Nút thứ hai là tốc độ đọc, vì ở N2 phần kiến thức ngôn ngữ và phần đọc gộp trong một lượt 105 phút, ai đọc chậm sẽ hết giờ trước bài đọc dài. Nút thứ ba là nghe bản tin và hội thoại nhiều người.

– Ôn kanji theo cụm từ và theo ngữ cảnh câu thay vì học từng chữ rời rạc.

– Bấm giờ khi luyện đề đọc để quen áp lực thời gian của một lượt thi dài.

– Nghe bản tin ngắn hằng ngày để quen giọng đọc chuẩn và cách triển khai ý.

Điểm sàn 19 trên 60 ở từng mục là lý do không nên bỏ hẳn một kỹ năng: người đọc khá nhưng bỏ bê phần nghe có thể đạt tổng điểm vượt mức mà vẫn trượt vì một mục rơi dưới ngưỡng sàn.

4. Thứ JLPT không đo: nói, viết và kính ngữ

Đây là điểm nhiều bảng so sánh bỏ qua. Ban tổ chức nêu rõ kỳ thi hiện không có phần thi hội thoại lẫn phần thi viết luận: bài thi đo khả năng nhận biết và hiểu, không đo khả năng tạo ra ngôn ngữ. Điều này giải thích một nghịch lý ở công sở: người có N2 vẫn lúng túng khi nghe điện thoại từ khách hàng hoặc khi tự viết email báo cáo.

Chứng chỉ chứng nhận bạn hiểu được tiếng Nhật ở một mức nào đó, chứ không chứng nhận bạn dùng được tiếng Nhật để làm việc với người Nhật.

Khoảng trống rõ nhất nằm ở kính ngữ. Hệ thống keigo với ba nhánh tôn kính ngữ, khiêm nhường ngữ và lịch sự ngữ chi phối gần như mọi câu bạn nói với cấp trên và khách hàng, nhưng đề thi chỉ chạm tới ở mức nhận diện. Nếp làm việc kiểu Nhật còn có quy ước riêng như thói quen báo cáo, liên lạc và bàn bạc gọi tắt là hou-ren-sou, thứ ảnh hưởng tới cách viết email hơn là tới điểm thi.

Lưu ý trước khi chọn mốc ôn thi

– Yêu cầu về mức N khác nhau giữa từng doanh nghiệp, từng vị trí và từng thời điểm.

– Có chứng chỉ là một chuyện, qua vòng phỏng vấn bằng tiếng Nhật là chuyện khác.

– Chứng chỉ không thay thế kiến thức chuyên môn của vị trí bạn ứng tuyển.

Muốn bù phần này, bạn có vài hướng. Kỳ thi BJT Business Japanese Proficiency Test do Hiệp hội Khảo thí Năng lực Hán tự Nhật Bản tổ chức, làm bài trên máy, gồm ba phần nghe, nghe kết hợp đọc và đọc, đặt trong bối cảnh kinh doanh; tuy vậy kỳ thi này cũng không có phần nói. Cách bù đáng tin hơn là luyện trực tiếp: nói đuổi theo băng, viết email mẫu rồi nhờ đồng nghiệp người Nhật sửa.

tiếng Nhật cho người đi làm N3 N2

5. Ghi năng lực theo tình huống công việc thay vì chỉ ghi mức N

Nhà tuyển dụng đọc hồ sơ thường tìm lời đáp cho một câu hỏi cụ thể: với vốn tiếng Nhật đang có, ứng viên xử lý được đầu việc nào mà không cần người kèm. Một dòng “N2” trơ trọi không đáp được, vài dòng mô tả tình huống thì có. Vì vậy, phần ngoại ngữ trong hồ sơ nên viết như một bản tóm tắt công việc đã làm, không phải một dòng khai báo cấp độ.

– Ghi mức N kèm tháng năm đạt, vì năng lực ngôn ngữ đổi theo thời gian sử dụng.

– Nêu loại tài liệu bạn đọc hiểu được, chẳng hạn quy trình sản xuất hay hợp đồng mẫu.

– Nêu tình huống giao tiếp đã xử lý, như họp trực tuyến hay trao đổi email hằng tuần.

Cách viết này biến tấm chứng chỉ thành bức tranh nghề nghiệp có ngữ cảnh, và giúp người chưa thi vẫn nêu được phần việc mình làm được. Khi phỏng vấn, người đối diện thường hỏi lại đúng những tình huống bạn nêu, nên chỉ ghi phần bạn thật sự trải qua.

Vài việc nên làm trong tháng này

– Làm thử một đề N2 có bấm giờ để biết mình đang hụt ở mục chấm điểm nào.

– Viết lại phần ngoại ngữ trong hồ sơ theo hướng mô tả tình huống công việc.

– Dành mười lăm phút mỗi ngày cho kỹ năng nói, phần kỳ thi không chạm tới.

6. Câu hỏi thường gặp

1. N3 có đủ để xin việc ở công ty Nhật không?

Tuỳ vị trí và doanh nghiệp. Với vai trò mà ngoại ngữ này chỉ dùng để đọc tài liệu và trao đổi ngắn, mức N3 kèm chuyên môn vững có thể được xem xét. Với vai trò phiên dịch, yêu cầu thường cao hơn.

2. Chứng chỉ JLPT có thời hạn hiệu lực không?

Kết quả JLPT không ghi ngày hết hạn. Tuy vậy, nhiều nơi tuyển dụng vẫn nhìn vào thời điểm bạn thi và quãng thời gian bạn dùng ngôn ngữ này gần đây, vì khả năng nghe nói mai một khá nhanh khi ngừng dùng.

3. Đang đi làm toàn thời gian thì ôn từ N3 lên N2 thế nào cho khả thi?

Hãy chia nhỏ theo mục chấm điểm và bám vào hai kỳ thi tháng 7, tháng 12 để đặt mốc. Từ vựng và kanji hợp với các khoảng ngắn trong ngày, còn đọc và nghe cần một buổi liền mạch cuối tuần.

Nhìn lại, chọn mốc N3 hay N2 là bài toán đi kèm điều kiện chứ không có đáp án dùng chung. Điều đáng lưu tâm khi học tiếng Nhật cho người đi làm là kỳ thi chỉ đo phần hiểu, còn nói, viết và kính ngữ phải tự luyện bên ngoài. Bám vào việc bạn làm được gì bằng tiếng Nhật, rồi dùng chứng chỉ để xác nhận, sẽ hợp lý hơn chạy theo con số.

Nội dung bài mang tính tham khảo chung về kỳ thi và lộ trình học tiếng Nhật, không phải tư vấn tuyển sinh hay tư vấn nghề nghiệp cá nhân hoá. Cấu trúc kỳ thi, lịch thi và danh sách điểm thi có thể thay đổi; bạn nên kiểm tra lại trên trang chính thức của ban tổ chức trước khi đăng ký.

Minh An

Bài viết liên quan

Zalo Icon