Câu hỏi ngược cho nhà tuyển dụng cuối buổi phỏng vấn: hỏi ai thì hỏi gì

Buổi phỏng vấn nào cũng khép lại bằng câu quen thuộc: “Bạn có điều gì muốn hỏi lại không?”. Phần lớn ứng viên thủ sẵn một danh sách rồi đọc nguyên si cho bất kỳ ai ngồi đối diện. Vấn đề là câu hỏi ngược cho nhà tuyển dụng cuối buổi phỏng vấn chỉ tạo ra thông tin khi người được hỏi thật sự nắm câu trả lời.

1. Ba người ngồi đối diện nắm ba loại thông tin khác nhau

Người đối diện ở mỗi vòng nắm phạm vi hiểu biết khác nhau. Chuyên viên nhân sự (Human Resources – HR) nhìn công ty theo chiều ngang: quy trình, chính sách, mặt bằng lương. Quản lý trực tiếp (hiring manager) nhìn theo chiều dọc: đầu việc hằng ngày, chỉ tiêu, chỗ nhóm thiếu người. Sếp cấp cao nhìn theo chiều thời gian. Hỏi sai vai, bạn chỉ nhận về câu trả lời chung chung.

Người đối diện	Họ nắm chắc điều gì	Câu nên dành cho họ
Chuyên viên nhân sự	Quy trình, thời gian phản hồi, khung phúc lợi	“Vị trí này tuyển bao lâu rồi và vì sao còn trống?”
Quản lý trực tiếp	Đầu việc thật, tiêu chí đánh giá, điểm nghẽn của nhóm	“Sau sáu tháng, anh chị đánh giá người mới dựa trên điều gì?”
Sếp cấp cao	Định hướng bộ phận, thứ tự ưu tiên năm tới	“Bộ phận đặt trọng tâm vào đâu trong mười hai tháng tới?”

2. Hỏi bộ phận nhân sự: thủ tục, phúc lợi và lý do vị trí trống

1. Chuyện giấy tờ thì hỏi người giữ giấy tờ

Nhân sự là nơi duy nhất trả lời chính xác câu hỏi về hợp đồng. Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14) quy định tại Điều 21 khoản 1 rằng hợp đồng lao động phải ghi rõ công việc, địa điểm làm việc, mức lương và thời giờ làm việc, hướng dẫn chi tiết ở Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH. Vì vậy câu “những nội dung anh chị vừa trao đổi sẽ thể hiện trong hợp đồng thế nào?” hoàn toàn hợp lệ, và cách họ trả lời cho biết công ty làm chuẩn tới đâu.

Bạn có thể tham khảo thêm việc làm bán hàng / kinh doanh đang tuyển dụng trên CareerLink để nắm rõ nhu cầu thực tế và yêu cầu của nhà tuyển dụng.

2. Thử việc là chỗ nên hỏi kỹ thay vì đoán

Điều 25 cùng bộ luật ấn định thời gian thử việc tối đa 180 ngày với người quản lý doanh nghiệp, 60 ngày với vị trí cần trình độ từ cao đẳng trở lên, 30 ngày với trung cấp và công nhân kỹ thuật, 06 ngày làm việc với công việc còn lại. Điều 26 nêu tiền lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó. Biết khung này, bạn hỏi được câu cụ thể: thử việc bao lâu, hưởng bao nhiêu phần trăm.

3. Hỏi quản lý trực tiếp: thước đo thành công và khó khăn thật của nhóm

Đây là vòng đáng đầu tư nhất, vì người này ngồi cạnh bạn mỗi ngày. Ba câu có sức nặng hơn cả gồm thước đo đánh giá người mới sau sáu tháng, khó khăn lớn nhất nhóm đang gặp, và lý do người tiền nhiệm rời đi. Cả ba buộc người quản lý mô tả công việc bằng ngôn ngữ thật chứ không phải bằng tin tuyển dụng.

Trước buổi phỏng vấn, bài Những câu hỏi nên hỏi nhà tuyển dụng để ghi điểm cuối phỏng vấn là phần chuẩn bị nên xem cùng.

Một câu hỏi tốt không phải câu làm bạn trông thông minh, mà là câu khiến người đối diện phải kể chuyện thay vì đọc lại mô tả công việc.

4. Hỏi sếp cấp cao: hướng đi thay vì chi tiết vận hành

Ở vòng với giám đốc bộ phận hoặc ban lãnh đạo, thời lượng thường rất ngắn và họ không nắm chi tiết đầu việc. Câu phù hợp là những câu về ưu tiên của bộ phận trong năm tới, về việc đội ngũ sẽ mở rộng hay giữ nguyên, hoặc về tiêu chí lãnh đạo dùng để đánh giá cả nhóm. Hỏi đúng tầm cho thấy bạn nghĩ xa hơn phạm vi bàn làm việc của mình.

5. Những câu hỏi ngược tự làm lộ điểm yếu ứng viên

Nhóm câu về quyền lợi hoàn toàn chính đáng, nhưng đặt quá sớm sẽ tạo ấn tượng lệch vì nhà tuyển dụng chưa thấy bạn mang lại gì. Thời điểm hợp lý là sau khi hai bên đã bàn xong phần năng lực và công việc. Nguyên tắc đơn giản: quyền lợi hỏi sau khi năng lực đã được thừa nhận.

Hỏi sai thời điểm	Nhà tuyển dụng nghe ra	Nên xử lý thế nào
“Công ty cho nghỉ phép bao nhiêu ngày?”	Quan tâm ngày nghỉ trước khi biết mình làm gì	Để dành cho vòng nhận offer; nghỉ hằng năm đã có khung tại Điều 113 Bộ luật Lao động 2019
“Ở đây tăng ca nhiều không?”	Đang dò xem mình né được đến đâu	Hỏi về nhịp việc mùa cao điểm và cách nhóm phân bổ tải
“Bao lâu thì được tăng lương?”	Tính đường đi trước khi bắt đầu	Hỏi chu kỳ đánh giá năng lực và tiêu chí xét
“Công việc này có áp lực không?”	Câu đóng, luôn nhận trả lời an toàn	Hỏi phần việc nào tốn nhiều thời gian nhất của nhóm

6. Đọc câu trả lời của nhà tuyển dụng

Đặt câu hỏi mới là một nửa việc, nửa còn lại là nghe cách họ trả lời vì nhiều thông tin nằm ở chỗ ngập ngừng chứ không nằm trong nội dung. Bạn cũng nên đối chiếu điều nghe được với mặt bằng thị trường: trên CareerLink hiện có 14.901 tin việc làm bán hàng / kinh doanh, lương 8-19 triệu tùy vị trí, kinh nghiệm và quy mô doanh nghiệp, nên số liệu nhà tuyển dụng đưa ra lệch hẳn khỏi vùng phổ biến này mà không rõ lý do là điểm cần hỏi lại ngay trong buổi trao đổi. Bốn dấu hiệu sau đáng ghi lại.

– Người phỏng vấn né câu hỏi vì sao vị trí còn trống, hoặc trả lời chung chung không kèm mốc thời gian.

– Hai vòng đưa ra số liệu vênh nhau về quy mô nhóm, chỉ tiêu hoặc thời gian thử việc.

– Người quản lý không mô tả nổi một ngày làm việc điển hình.

– Mọi câu hỏi về khó khăn đều bị bẻ lái sang lời khen văn hóa.

Một dấu hiệu đơn lẻ chưa nói lên nhiều, nhưng hai dấu hiệu trở lên thì nên hỏi thêm trước khi ký.

7. Câu hỏi thường gặp

1. Nên hỏi bao nhiêu câu ở cuối buổi phỏng vấn?

Hai câu là hợp lý, tối đa ba nếu người phỏng vấn còn thời gian. Hỏi dồn dập dễ biến buổi trao đổi thành cuộc chất vấn ngược.

2. Không nghĩ ra câu nào thì có nên nói là không có câu hỏi?

Tốt hơn là hỏi một câu mở dựa trên chính buổi trò chuyện, chẳng hạn nhờ họ nói rõ hơn về phần việc vừa nhắc tới. Câu “em không có câu hỏi” thường bị hiểu là bạn chưa tìm hiểu kỹ vị trí.

3. Có nên hỏi về lương ngay ở vòng đầu không?

Nếu tin tuyển dụng đã ghi khoảng lương, bạn chỉ cần xác nhận lại ở vòng nhân sự. Nếu tin không ghi, hãy hỏi khoảng ngân sách cho vị trí thay vì con số dành riêng cho mình.

Chuẩn bị cho phần cuối buổi phỏng vấn không phải là học thuộc danh sách, mà là biết ai trả lời được điều gì. Khi bạn chọn đúng câu hỏi ngược cho nhà tuyển dụng cuối buổi phỏng vấn theo từng vai, buổi trao đổi chuyển từ một chiều sang hai chiều, và bạn rời phòng với đủ dữ kiện để quyết định. Đó cũng là lúc bạn đánh giá công ty bằng chính tiêu chí của mình.

Nội dung trong bài mang tính tham khảo; mỗi môi trường làm việc có đặc thù riêng, bạn nên cân nhắc bối cảnh cụ thể trước khi áp dụng.

Minh An