Hội chứng con lắc cảm xúc nơi công sở là gì và cách giữ ổn định

Tác giả CareerLink

Sáng được sếp khen, bạn thấy như bay lên; chiều nhận một góp ý, tâm trạng rơi thẳng xuống và nghĩ mình chẳng hợp việc này. Kiểu tâm trạng lên xuống mạnh theo từng sự kiện trong ngày đó thường được gọi vui là con lắc cảm xúc, và nó khiến nhiều người đi làm mệt mỏi hơn cả khối lượng công việc thật sự.

hội chứng con lắc cảm xúc nơi công sở

Tổng quan nhanh

– Đây là hiện tượng tâm trạng dao động mạnh giữa hưng phấn và chán nản theo các sự kiện công việc.

– Nguyên nhân thường gắn với việc gắn giá trị bản thân vào từng phản hồi bên ngoài.

– Biên độ dao động lớn kéo dài sẽ bào mòn hiệu suất và ảnh hưởng tới quan hệ đồng nghiệp.

– Có thể tập ổn định bằng cách tách cảm xúc ra khỏi sự kiện thay vì đè nén nó.

Bốn ý trên dẫn dắt cả bài, từ mô tả hiện tượng tới cách tự điều chỉnh.

1. Hội chứng con lắc cảm xúc nơi công sở là gì

Đây không phải một chẩn đoán y khoa mà là cách gọi hình ảnh cho trạng thái tâm trạng đung đưa mạnh và nhanh theo diễn biến công việc. Giống một quả lắc, cảm xúc bị đẩy lên đỉnh khi có tin tốt rồi lao xuống đáy khi gặp trở ngại, biên độ rộng và đổi chiều gấp.

Ai cũng có lúc vui lúc buồn. Điều đáng chú ý ở hiện tượng này là biên độ và tần suất: một lời nhận xét nhỏ cũng đủ kéo cả buổi chiều đi xuống. Chính sự lên xuống quá đà và liên tục mới gây hao tổn, chứ không phải bản thân cảm xúc.

2. Vì sao cảm xúc dao động mạnh theo sự kiện công việc

Gốc rễ thường nằm ở chỗ ta vô tình gắn giá trị bản thân vào từng phản hồi bên ngoài. Khi lời khen trở thành bằng chứng mình giỏi và lời chê thành bằng chứng mình kém, tâm trạng buộc phải chạy theo mọi tín hiệu nhỏ, mà môi trường công sở thì dồn dập tín hiệu như vậy: email, tin nhắn, họp hành, chỉ số.

Một số yếu tố làm biên độ dao động rộng thêm, và nhận diện chúng giúp ta bớt tự trách.

– Thiếu ngủ và làm việc quá tải khiến khả năng điều tiết cảm xúc giảm rõ rệt.

– Kỳ vọng cầu toàn biến mỗi sai sót nhỏ thành một thất bại lớn trong đầu.

– Ranh giới mờ giữa công việc và cá nhân khiến chuyện ở cơ quan bám theo về nhà.

Ba yếu tố trên cộng dồn, nên xử lý phần nền như giấc ngủ đôi khi làm dịu con lắc cảm xúc nhanh hơn là cố ép nó. Nếu muốn thêm cách gọi tên và xử lý những cảm xúc đi xuống, bạn có thể đọc bài tiêu diệt cảm xúc tiêu cực để có thêm góc nhìn thực hành.

3. Con lắc cảm xúc ảnh hưởng tới hiệu suất và quan hệ ra sao

Khi tâm trạng lên xuống liên tục, năng lượng dành cho công việc bị phân tán vào việc gồng để giữ mặt bình thản. Lúc đang ở đỉnh, người ta dễ nhận việc quá sức; lúc rơi xuống đáy, cùng những việc đó lại bị trì hoãn vì thấy nản. Nhịp làm việc vì thế trồi sụt, khó đoán và mệt cho cả người phối hợp.

Quan hệ đồng nghiệp cũng chịu tác động, vì người xung quanh phải dò tâm trạng của bạn trước khi trao đổi. Đây là lý do năng lực điều tiết cảm xúc ngày càng được nhắc trong các mô tả tuyển dụng, đặc biệt ở nhóm việc làm nhân sự trên CareerLink, nơi chuyên viên nhân sự (HR Specialist) thường phải giữ ổn định khi làm việc với nhiều bên.

4. Phân biệt dao động bình thường với dấu hiệu cần hỗ trợ

Không phải cứ tâm trạng lên xuống là có vấn đề, nên việc phân biệt rất quan trọng để không tự dán nhãn nặng nề cho mình. Cách phân biệt thực dụng là nhìn vào ba thứ: mức độ tương xứng với sự việc, thời gian kéo dài và mức ảnh hưởng tới sinh hoạt.

Tiêu chí Dao động thường gặp Dấu hiệu nên tìm hỗ trợ
Mức độ Vui buồn tương xứng với sự việc Phản ứng mạnh vượt xa tầm sự việc
Thời gian Lắng lại sau vài giờ đến một ngày Kéo dài nhiều tuần không dịu
Ảnh hưởng Vẫn ăn, ngủ, làm việc được Rối loạn giấc ngủ, ăn uống, bỏ việc

Bảng trên chỉ để bạn tự soi. Nếu dao động cảm xúc kéo dài nhiều tuần hoặc ảnh hưởng nặng tới giấc ngủ, ăn uống và công việc, bạn nên gặp chuyên viên tâm lý (Psychologist) hoặc bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá đúng, thay vì tự phán đoán.

hội chứng con lắc cảm xúc nơi công sở

5. Kỹ thuật ổn định: tách cảm xúc khỏi sự kiện

Điểm mấu chốt để dịu con lắc cảm xúc không phải là đè nén, mà là tạo khoảng cách giữa sự kiện và phản ứng. Khi có khoảng cách đó, bạn vẫn cảm nhận đầy đủ nhưng không bị cảm xúc cuốn đi ra quyết định vội. Ba thao tác dưới đây đều nhắm vào việc tạo khoảng cách này.

– Đặt tên cho cảm xúc đang có bằng một từ cụ thể, ví dụ đang lo hay đang tự ái.

– Cho mình một độ trễ phản ứng ngắn trước khi trả lời email hay tin nhắn khiến bạn khó chịu.

– Tách câu nhận xét về công việc ra khỏi câu phán xét về con người bạn.

Ba thao tác trên nghe nhỏ nhưng cắt được mạch tự động của con lắc, vì phần lớn tổn hại đến từ phản ứng tức thời chứ không từ sự việc.

Ba điều nên tránh khi cảm xúc đang ở đỉnh hoặc đáy

– Gửi email hay nhắn tin quan trọng ngay lúc đang rất phấn khích hoặc rất tức giận.

– Nhận thêm việc lớn hoặc hứa hẹn khi đang ở đỉnh hưng phấn.

– Đưa ra quyết định nghỉ việc bốc đồng khi vừa rơi xuống đáy tâm trạng.

Ba điều trên đều là những quyết định khó rút lại, nên nguyên tắc chung là không chốt việc lớn ngay tại hai điểm cực, mà hoãn tới khi con lắc về gần vị trí cân bằng.

Hai thói quen giúp giữ nhịp cảm xúc ổn định hơn

– Hãy tách bạch phản hồi về công việc với đánh giá về giá trị con người bạn.

– Hãy chăm phần nền như ngủ đủ và giảm quá tải trước khi tìm mẹo điều chỉnh cảm xúc.

Hai thói quen này tác động vào gốc nên bền hơn các mẹo tức thời.

Bạn không kiểm soát được việc cảm xúc xuất hiện, nhưng bạn có quyền chọn khoảng lặng giữa cảm xúc và hành động.

Khoảng lặng đó chính là chỗ để rèn, lớn dần theo thời gian.

6. Câu hỏi thường gặp

1. Hội chứng con lắc cảm xúc có phải là bệnh không?

Đây là cách gọi dân dã cho một trạng thái tâm trạng dao động, không phải chẩn đoán y khoa. Nếu bạn lo về mức độ hoặc thời gian kéo dài, người có chuyên môn tâm lý là nơi đánh giá phù hợp.

2. Làm sao để đồng nghiệp không bị ảnh hưởng bởi tâm trạng của tôi?

Cách đơn giản là tạo độ trễ trước khi phản hồi và tránh chốt việc lớn khi đang ở đỉnh hoặc đáy. Khi bạn giữ nhịp trao đổi ổn định, người xung quanh không phải dò tâm trạng trước mỗi lần làm chung.

3. Tập bao lâu thì cảm xúc bớt lên xuống thất thường?

Không có mốc chung, vì nó tùy giấc ngủ, khối lượng việc và mức độ luyện tập. Nhiều người thấy dễ chịu hơn sau vài tuần kiên trì đặt tên cảm xúc và tạo độ trễ phản ứng.

Hiểu về con lắc cảm xúc giúp bạn thôi tự trách mỗi khi tâm trạng lên xuống, và chuyển sang việc thực tế hơn là tạo khoảng lặng giữa sự kiện và phản ứng. Hãy chăm giấc ngủ, tách phản hồi công việc khỏi giá trị bản thân và hoãn quyết định lớn khi đang ở hai điểm cực. Nếu dao động kéo dài và ảnh hưởng nặng tới đời sống, đừng ngần ngại tìm tới người có chuyên môn.

Nội dung trong bài mang tính tham khảo về mặt tâm lý làm việc, không thay thế cho tư vấn hay chẩn đoán của chuyên gia sức khỏe tâm thần; nếu bạn gặp khó khăn kéo dài, hãy tìm tới người có chuyên môn.

Minh An

Bài viết liên quan

Zalo Icon