Cách xưng hô khi đi phỏng vấn: em hay tôi, gọi anh chị hay gọi tên?

Câu chào đầu tiên trong phòng họp buộc ứng viên chọn một cặp đại từ, và không ít người lúng túng ngay ở đây. Bài viết hướng dẫn cách xưng hô khi đi phỏng vấn theo từng tình huống: xưng “em” hay “tôi”, gặp người phỏng vấn trẻ hơn, đối diện hội đồng, làm việc với công ty nước ngoài, Nhật hoặc Hàn, kèm bảng gợi ý để tra nhanh.

1. Vì sao xưng hô ảnh hưởng đến ấn tượng ban đầu?

Tiếng Việt không có đại từ trung tính, nên mỗi lần mở lời là bạn ngầm xác định vị trí của mình. Chuyên viên tuyển dụng (Recruiter) hay Trưởng phòng nhân sự (HR Manager) ít chấm điểm riêng từ ngữ, mà để ý bạn có tự nhiên, đúng mực không. Nói chuyện chuyên nghiệp khi phỏng vấn là giữ một cặp đại từ suốt buổi, trả lời đúng trọng tâm, mở đầu bằng “dạ” và tránh từ lóng như “kiểu”, “ok luôn”.

Người phỏng vấn ít khi nhớ bạn xưng “em” hay “tôi”, nhưng họ thường nhớ bạn có lúng túng khi mở lời hay không.

2. Xưng “em – anh/chị” hay “tôi – anh/chị”?

Gọi nhà tuyển dụng là “anh/chị” khi phỏng vấn hoàn toàn được; điều cần chọn là tự xưng “em” hay “tôi”. Sinh viên mới ra trường nên xưng “em”, gọi “anh/chị”, ví dụ “Dạ, em xin giới thiệu ngắn về bản thân ạ”, miễn giọng nói rõ ràng. Nếu đang tìm vị trí đầu tiên, bạn có thể tham khảo việc làm cho người mới tốt nghiệp để hình dung môi trường sắp gặp.

Khi người phỏng vấn lớn tuổi hơn

Ở ngành dịch vụ, bán lẻ, xưng “em” nghe mềm mỏng; ở ngân hàng, tư vấn hoặc vị trí quản lý, xưng “tôi” hợp hơn. Tránh gọi “cô/chú” trừ khi được gợi ý.

Khi bạn là ứng viên senior hoặc người phỏng vấn trẻ hơn

Ứng viên senior nên xưng “tôi” thay vì “em”, thể hiện tâm thế người cùng bàn công việc. Người phỏng vấn nhỏ tuổi hơn thì bạn vẫn xưng “tôi”, gọi “anh/chị” hoặc gọi tên, ví dụ “Tôi xin chia sẻ thêm với anh Nam về dự án này”, và không gọi họ là “em”.

Khi phỏng vấn trước hội đồng

Với hội đồng, hãy xưng “tôi”, gọi chung “anh chị”, và gọi theo chức danh khi trả lời riêng một người, ví dụ “anh Trưởng phòng”.

3. Không có công thức chung cho mọi nơi: quan sát rồi điều chỉnh

Không nên gọi nhà tuyển dụng là “bạn” khi phỏng vấn, vì từ này mang sắc thái ngang hàng. Hãy nghe người phỏng vấn tự xưng thế nào trong vài phút đầu: nếu họ nói “em giới thiệu bản thân nhé”, chuyển sang “em” là hợp lý; nếu họ xưng “tôi”, giữ “tôi – anh/chị”. Hãy nói “Dạ, chị Lan cho tôi hỏi thêm…” thay vì “Bạn cho mình hỏi…”. Trước khi đi, bạn có thể rà lại danh sách trong bài Nên chuẩn bị những gì khi đi phỏng vấn?.

4. Xưng hô với công ty nước ngoài, Nhật Bản và Hàn Quốc

Ở công ty Âu – Mỹ, bạn mở đầu bằng “Mr.” hoặc “Ms.” kèm họ người phỏng vấn. Ở công ty Nhật, bạn gọi họ kèm hậu tố “-san”, dùng kính ngữ (keigo) thể “desu/masu”. Ở công ty Hàn, người phỏng vấn được gọi theo chức danh kèm “-nim”, ví dụ “Bujang-nim” cho trưởng phòng.

5. Xưng hô nhất quán từ email, điện thoại đến buổi gặp

Nếu email viết “Kính gửi anh Minh, tôi xin xác nhận…” rồi buổi gặp lại xưng “em” rụt rè, người phỏng vấn dễ thấy thiếu đồng bộ. Giữ cách xưng hô khi đi phỏng vấn thống nhất từ kênh viết đến kênh nói cho thấy bạn giao tiếp có chủ đích. Khi chưa biết tên, email có thể mở đầu bằng “Kính gửi Anh/Chị phụ trách tuyển dụng”.

Bảng dưới đây tóm tắt các tình huống thường gặp.

Tình huống	Cách xưng hô gợi ý	Điều cần tránh
Chưa rõ tuổi, chức vụ	Xưng “tôi”, gọi “anh/chị”	Xưng “mình”, gọi “bạn”
Người phỏng vấn lớn tuổi hơn	“Em – anh/chị” hoặc “tôi – anh/chị” tùy ngành	Gọi “cô/chú” khi chưa được gợi ý
Người phỏng vấn trẻ hơn bạn	Xưng “tôi”, gọi “anh/chị” hoặc gọi tên	Gọi người phỏng vấn là “em”
Phỏng vấn hội đồng	Xưng “tôi”, gọi chung “anh chị”	Chỉ nhìn và trả lời một người
Công ty Âu – Mỹ	“Mr./Ms.” + họ, gọi tên khi được mời	Gọi tên riêng khi chưa được mời
Công ty Nhật Bản	Họ + “-san”, thể “desu/masu”	Dùng thể nói thân mật
Công ty Hàn Quốc	Chức danh + “-nim”, lối nói kính trọng	Gọi trống không, thiếu chức danh
Email, cuộc gọi khi chưa biết tên	“Kính gửi Anh/Chị phụ trách tuyển dụng”	“Gửi bạn”, “Hi”

6. Mẫu câu chào, hỏi lại và kết thúc buổi phỏng vấn

Mẫu câu chào khi đi phỏng vấn

Câu chào khi đi phỏng vấn xin việc nên gồm lời chào, tên và vị trí, ví dụ: “Em chào anh chị, em là Ngọc Anh, đến phỏng vấn vị trí Nhân viên kinh doanh (Sales Executive) ạ.” Ứng viên có kinh nghiệm có thể nói: “Chào anh, tôi là Hoàng, rất vui được gặp anh.” Câu chào ngắn giúp người phỏng vấn nắm ngay bạn là ai.

Mẫu câu hỏi lại nhà tuyển dụng

Câu hỏi lại nhà tuyển dụng lịch sự nên mở đầu bằng “cho em hỏi” hoặc “cho tôi hỏi”, giữ đúng đại từ từ đầu buổi. Một số mẫu câu:

– “Dạ, cho em hỏi một ngày làm việc của vị trí này gồm những việc gì ạ?”

– “Anh chị có thể chia sẻ tiêu chí đánh giá nhân sự mới sau thử việc không ạ?”

– “Cho tôi hỏi các bước tiếp theo của quy trình tuyển dụng là gì?”

Chọn 2–3 câu gắn với công việc là đủ.

Kết thúc phỏng vấn nên nói gì

Kết thúc phỏng vấn, bạn nên cảm ơn, nhắc lại sự quan tâm đến vị trí và hỏi bước tiếp theo nếu chưa được thông báo. Mẫu câu: “Em cảm ơn anh chị đã dành thời gian hôm nay, em rất mong được đóng góp ở vị trí này ạ.” Ứng viên xưng “tôi” có thể nói: “Cảm ơn chị về buổi trao đổi, tôi mong nhận phản hồi từ công ty.”

7. Câu hỏi thường gặp

1. Xưng “em” có làm mình trông non kinh nghiệm không? Không hẳn; với người mới đi làm, “em” khá phổ biến nếu bạn trả lời mạch lạc.

2. Lỡ xưng hô sai giữa buổi phỏng vấn thì làm sao? Cứ tiếp tục tự nhiên và dùng cách phù hợp ở câu sau, không cần xin lỗi dài dòng.

3. Phỏng vấn trực tuyến có cần xưng hô khác không? Không cần; bạn giữ cách xưng hô như khi gặp trực tiếp.

Xưng hô là chi tiết nhỏ nhưng xuất hiện từ câu chào đầu đến lời cảm ơn cuối buổi. Thay vì tìm một cách xưng hô khi đi phỏng vấn áp dụng cho mọi nơi, hãy chuẩn bị một lựa chọn an toàn, quan sát người đối diện để điều chỉnh và giữ sự nhất quán từ email đến buổi gặp. Trước buổi hẹn tới, hãy đọc to câu chào mở đầu vài lần.

Bài viết mang tính tham khảo; cách xưng hô phù hợp còn tùy văn hóa từng doanh nghiệp và người phỏng vấn cụ thể.

Minh An