Nghỉ Không Lương Tối Đa Bao Lâu? Quy Định Điều 115 BLLĐ 2019

Nhiều người lao động cần nghỉ dài ngày để giải quyết việc gia đình, chữa bệnh hay lo việc riêng nhưng lại băn khoăn không biết luật cho phép tới đâu. Câu hỏi nghỉ không lương tối đa bao lâu thực chất không có một con số cố định cho mọi trường hợp, bởi Điều 115 Bộ luật Lao động 2019 đặt nền tảng trên sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động. Hiểu đúng quy định giúp bạn xin nghỉ hợp lý mà vẫn bảo vệ quyền lợi.

1. Nghỉ không lương là gì và quy định tại Điều 115

Nghỉ không lương (tiếng Anh là unpaid leave), còn gọi là nghỉ việc riêng không hưởng lương, là việc người lao động tạm dừng làm việc trong một khoảng thời gian và không nhận lương cho những ngày nghỉ đó. Đây là một quyền được ghi nhận trong Bộ luật Lao động 2019 (Luật số 45/2019/QH14), giúp người lao động linh hoạt xử lý các nhu cầu cá nhân mà không phải chấm dứt hợp đồng.

Điều 115 Bộ luật Lao động 2019 phân chia nghỉ việc riêng thành hai nhóm chính. Nhóm đầu tiên là nghỉ việc riêng vẫn hưởng nguyên lương trong một số trường hợp cụ thể. Nhóm thứ hai là nghỉ không hưởng lương, gồm cả trường hợp đương nhiên được nghỉ và trường hợp do thỏa thuận với doanh nghiệp.

Nghỉ không lương không phải là đặc quyền vô hạn — phần lớn trường hợp phụ thuộc vào sự đồng ý của người sử dụng lao động.

Chính vì dựa trên thỏa thuận, người lao động không nên mặc định rằng mình được nghỉ bao nhiêu ngày tùy ý. Doanh nghiệp có quyền cân nhắc tình hình công việc trước khi đồng ý. Việc trao đổi thẳng thắn, gửi đơn xin nghỉ rõ ràng và thống nhất bằng văn bản là cách tốt nhất để tránh hiểu lầm về sau.

2. Nghỉ không lương tối đa bao lâu theo quy định hiện hành

Đây là phần được quan tâm nhất, và câu trả lời cần được hiểu thận trọng. Khoản 3 Điều 115 Bộ luật Lao động 2019 quy định người lao động được nghỉ không hưởng lương một ngày và phải thông báo với người sử dụng lao động khi ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh, chị, em ruột chết; cha hoặc mẹ kết hôn; anh, chị, em ruột kết hôn. Đây là trường hợp đương nhiên được nghỉ, không cần doanh nghiệp phê duyệt.

Ngoài trường hợp một ngày nêu trên, khoản 3 Điều 115 còn ghi rõ người lao động có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động để nghỉ không hưởng lương. Điều đáng chú ý là luật không đặt ra giới hạn số ngày tối đa cho phần thỏa thuận này. Nói cách khác, thời gian nghỉ có thể là vài ngày, vài tuần hoặc lâu hơn, tùy vào sự đồng ý của doanh nghiệp.

Vì luật để mở phần thỏa thuận, thực tế mỗi doanh nghiệp có thể ban hành nội quy hoặc thỏa ước lao động tập thể quy định cụ thể hơn về thời gian nghỉ không lương. Người lao động nên đọc kỹ nội quy công ty và trao đổi trước với bộ phận nhân sự. Cách làm này vừa thể hiện sự chuyên nghiệp, vừa giúp bạn nắm rõ giới hạn thực tế tại nơi mình làm việc.

3. Phân biệt nghỉ phép năm, nghỉ việc riêng có lương và nghỉ không lương

Rất nhiều người nhầm lẫn ba loại nghỉ này, dẫn tới xin sai chế độ và mất quyền lợi. Nghỉ phép năm được quy định tại Điều 113, nghỉ việc riêng có lương và không lương nằm ở Điều 115 Bộ luật Lao động 2019. Việc phân biệt rõ giúp người lao động chọn đúng loại nghỉ phù hợp với hoàn cảnh của mình.

Nghỉ phép năm là số ngày nghỉ có hưởng lương mà người lao động tích lũy theo thời gian làm việc, thường là 12 ngày mỗi năm với điều kiện làm việc bình thường và tăng theo thâm niên. Nghỉ việc riêng có lương áp dụng cho các sự kiện như bản thân kết hôn, con kết hôn, hoặc cha mẹ, vợ chồng, con chết. Còn nghỉ không lương là phần còn lại, gồm trường hợp một ngày theo luật và phần thỏa thuận thêm.

Tiêu chí	Nghỉ phép năm	Nghỉ việc riêng có lương	Nghỉ không lương
Căn cứ pháp lý	Điều 113 BLLĐ 2019	Khoản 1 Điều 115	Khoản 2, 3 Điều 115
Hưởng lương	Có, hưởng nguyên lương	Có, hưởng nguyên lương	Không hưởng lương
Số ngày	Thường 12 ngày/năm, tăng theo thâm niên	Từ 1 đến 3 ngày tùy sự kiện	1 ngày theo luật, phần còn lại do thỏa thuận
Cần phê duyệt	Có, sắp xếp với doanh nghiệp	Chỉ cần thông báo	Trường hợp thỏa thuận cần doanh nghiệp đồng ý

Thủ tục sắp xếp các loại nghỉ phép thường do bộ phận nhân sự và chuyên viên C&B xử lý. Nếu bạn muốn tìm hiểu công việc này, có thể tham khảo thêm các vị trí việc làm nhân sự đang tuyển trên CareerLink để hình dung yêu cầu thực tế. Theo dữ liệu tuyển dụng trên CareerLink (tháng 7/2026), chuyên mục nhân sự có khoảng 934 tin đang tuyển, tập trung ở Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, với các chức danh như C&B Executive, Chuyên viên tuyển dụng và Trưởng phòng nhân sự.

4. Ảnh hưởng của nghỉ không lương tới bảo hiểm xã hội

Một hệ quả quan trọng mà nhiều người bỏ qua là tác động của nghỉ không lương dài ngày tới bảo hiểm xã hội. Vì trong thời gian nghỉ không lương người lao động không phát sinh tiền lương, việc đóng bảo hiểm xã hội thường bị tạm dừng. Điều này có thể ảnh hưởng tới quá trình tham gia liên tục và các quyền lợi gắn liền với thời gian đóng.

Theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, nếu người lao động không làm việc và không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì tháng đó không tính đóng bảo hiểm xã hội. Việc gián đoạn này có thể ảnh hưởng tới điều kiện hưởng chế độ ốm đau, thai sản hay tính thời gian đóng khi giải quyết chế độ sau này. Bạn có thể tìm hiểu thêm về cơ chế đóng và quyền lợi trong bài bảo hiểm xã hội là gì để cân nhắc kỹ trước khi xin nghỉ dài.

Tóm lại, nghỉ không lương là quyền chính đáng nhưng đi kèm những đánh đổi về thu nhập và bảo hiểm. Người lao động nên tính toán kỹ độ dài kỳ nghỉ, chủ động trao đổi với doanh nghiệp và lưu ý mốc 14 ngày làm việc trong tháng. Cách chuẩn bị chu đáo sẽ giúp bạn nghỉ ngơi đúng nhu cầu mà không đánh mất quyền lợi lâu dài.

5. Câu hỏi thường gặp

1. Nghỉ không lương có bị mất việc không?

Nếu nghỉ đúng thủ tục và được doanh nghiệp đồng ý, người lao động không bị mất việc và quan hệ lao động vẫn duy trì. Ngược lại, tự ý nghỉ không lương dài ngày mà không được chấp thuận có thể bị xem là vi phạm kỷ luật lao động, thậm chí là căn cứ để xử lý theo nội quy.

2. Ông bà nội, ngoại mất được nghỉ không lương mấy ngày?

Theo khoản 3 Điều 115 Bộ luật Lao động 2019, khi ông bà nội, ông bà ngoại, anh, chị, em ruột chết, người lao động được nghỉ không hưởng lương một ngày và phải thông báo với người sử dụng lao động. Đây là trường hợp đương nhiên được nghỉ, không cần chờ phê duyệt.

3. Nghỉ không lương bao lâu thì bị dừng đóng bảo hiểm xã hội?

Nếu người lao động không làm việc và không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong một tháng thì tháng đó không tính đóng bảo hiểm xã hội. Do vậy, nghỉ không lương ngắn dưới mốc này thường ít ảnh hưởng, còn nghỉ dài cần cân nhắc kỹ về quyền lợi bảo hiểm.

Như vậy, câu hỏi nghỉ không lương tối đa bao lâu không có đáp án cứng nhắc mà phụ thuộc vào Điều 115 Bộ luật Lao động 2019 và sự thỏa thuận giữa hai bên. Ngoài một ngày đương nhiên được nghỉ cho các sự kiện gia đình, phần còn lại do người lao động và doanh nghiệp tự thống nhất. Hiểu rõ quy định hiện hành cùng tác động tới bảo hiểm xã hội sẽ giúp bạn xin nghỉ hợp lý và giữ trọn quyền lợi.

Nội dung trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên môn. Các quy định pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung theo thời gian; vui lòng đối chiếu văn bản hiện hành hoặc liên hệ luật sư, cơ quan chức năng để được hướng dẫn cụ thể.

Minh An