Thời gian nghỉ giữa ca làm việc theo quy định pháp luật hiện hành

Nhiều người đi làm ca chỉ biết mình được nghỉ ăn ca khoảng nửa tiếng, nhưng không rõ khoảng nghỉ đó có được trả lương hay không. Thực tế, thời gian nghỉ giữa ca làm việc theo quy định đã được Bộ luật Lao động ghi rõ kèm điều kiện đi cùng. Bài viết tổng hợp các mốc tối thiểu và cách đối chiếu với nội quy lao động.

1. Nghỉ giữa ca là gì và văn bản nào điều chỉnh

Đời thường gọi là “nghỉ giữa ca”, còn luật gọi là nghỉ trong giờ làm việc. Chế độ này do Bộ luật Lao động 2019 (Luật số 45/2019/QH14) và Nghị định 145/2020/NĐ-CP điều chỉnh. Cả người lao động (employee) lẫn nhân sự đều nên tra cứu hai văn bản này.

Nghỉ giữa giờ, nghỉ chuyển ca và nghỉ hằng tuần là ba chế độ độc lập, có căn cứ và thời lượng riêng. Gộp chung ba khái niệm là lý do khiến hai bên hiểu sai nhau.

Nghỉ giữa ca là mức sàn do luật đặt ra chứ không phải ưu đãi doanh nghiệp ban phát; nội quy chỉ được quy định thoáng hơn.

2. Mức nghỉ giữa giờ tối thiểu: 30 phút hay 45 phút

Theo Điều 109 Bộ luật Lao động 2019, người làm việc theo thời giờ quy định tại Điều 105 từ 06 giờ trở lên trong ngày được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục; làm ban đêm thì mức tối thiểu là 45 phút. Chữ “liên tục” loại trừ cách chia nhỏ khoảng nghỉ rồi cộng dồn.

Mức 45 phút không áp dụng cho mọi ca đêm. Điều 64 Nghị định 145/2020/NĐ-CP nêu rõ mức này dành cho người làm từ 06 giờ trở lên trong ngày, trong đó ít nhất 03 giờ thuộc khung giờ ban đêm tại Điều 106. Doanh nghiệp chọn thời điểm nghỉ nhưng không được xếp vào đầu hoặc cuối ca.

Bố trí khoảng nghỉ hợp lý cũng thuộc kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả mà người làm ca nên rèn.

3. Khi nào thời gian nghỉ được tính vào giờ làm việc

Đây là điểm rất dễ hiểu sai. Điều 109 chỉ tính khoảng nghỉ vào giờ làm việc cho trường hợp làm theo ca liên tục từ 06 giờ trở lên. Người làm giờ hành chính vẫn được nghỉ giữa giờ, nhưng khoảng nghỉ đó không đương nhiên được trả lương, trừ khi hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy quy định thoáng hơn.

Vậy thế nào là ca liên tục? Khoản 3 Điều 63 Nghị định 145/2020/NĐ-CP nêu hai điều kiện:

– Người lao động phải làm việc trong ca từ 06 giờ trở lên theo bảng phân ca thực tế.

– Thời gian chuyển tiếp giữa hai ca làm việc liền kề không được vượt quá 45 phút.

Thiếu một trong hai điều kiện thì khoảng nghỉ không được tính vào giờ làm việc. Nhóm chịu tác động trực tiếp là công nhân vận hành dây chuyền; bạn có thể xem nhóm việc làm sản xuất, vận hành sản xuất để thấy doanh nghiệp mô tả chế độ ca kíp thế nào.

4. Nghỉ chuyển ca, nghỉ hằng tuần và bảng tổng hợp

Điều 110 Bộ luật Lao động 2019 quy định người làm việc theo ca được nghỉ ít nhất 12 giờ trước khi chuyển sang ca khác. Mốc này hay bị bỏ qua khi doanh nghiệp đảo ca gấp để bù nhân sự nghỉ đột xuất, nhưng lại dễ kiểm chứng vì chỉ cần đối chiếu bảng chấm công.

Điều 111 quy định mỗi tuần người lao động được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục. Trường hợp đặc biệt do chu kỳ lao động không thể nghỉ hằng tuần thì phải bố trí nghỉ bình quân 01 tháng ít nhất 04 ngày. Ngoài ra, khoản 2 Điều 109 giao doanh nghiệp bố trí các đợt nghỉ giải lao theo tính chất công việc.

Bảng dưới tóm tắt bốn chế độ hay bị nhầm lẫn kèm căn cứ tra cứu.

Loại nghỉ	Thời lượng tối thiểu	Tính vào giờ làm việc?	Căn cứ
Nghỉ giữa giờ ca ngày	30 phút liên tục	Có, nếu là ca liên tục	Điều 109 BLLĐ 2019
Nghỉ giữa giờ ca đêm	45 phút liên tục	Có, nếu là ca liên tục	Điều 109 BLLĐ; Điều 64 NĐ 145/2020
Nghỉ chuyển ca	12 giờ	Không	Điều 110 BLLĐ 2019
Nghỉ hằng tuần	24 giờ liên tục	Không	Điều 111 BLLĐ 2019

Đây là mức sàn chứ không phải mức trần. Nhiều nhà máy cho nghỉ 60 phút giữa ca và vẫn tính trọn vào giờ làm việc.

5. Doanh nghiệp bố trí sai thì xử lý thế nào

Khi doanh nghiệp không cho nghỉ giữa giờ, cắt ngắn khoảng nghỉ hoặc đảo ca mà bỏ qua mốc 12 giờ, hành vi đó có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, kèm nghĩa vụ trả thêm cho phần thời gian chưa tính đúng. Mức phạt do nghị định xử phạt hiện hành quy định. Người lao động nên xử lý tuần tự, bắt đầu bằng việc đọc nội quy rồi đối chiếu bảng phân ca với bảng chấm công của mình.

– Bạn nên phản ánh với quản lý trực tiếp kèm bằng chứng chấm công theo ngày.

– Bạn có thể nhờ tổ chức đại diện người lao động đưa vào đối thoại định kỳ.

– Bạn được quyền khiếu nại tới thanh tra lao động tại địa phương.

Phần lớn vướng mắc về ca kíp đến từ cách hiểu khác nhau, nên giải quyết nội bộ thường nhanh hơn.

6. Câu hỏi thường gặp

1. Làm giờ hành chính có được tính giờ nghỉ trưa vào giờ làm việc không?

Không đương nhiên. Quy định này chỉ áp dụng cho ca liên tục; với giờ hành chính, điều đó tùy hợp đồng lao động hoặc nội quy.

2. Ca đêm nào cũng được nghỉ 45 phút phải không?

Không. Mức 45 phút áp dụng khi người lao động làm từ 06 giờ trở lên trong ngày, trong đó có ít nhất 03 giờ thuộc khung giờ ban đêm theo Điều 106.

3. Công ty xếp giờ nghỉ vào cuối ca có hợp lệ không?

Không phù hợp với Điều 64 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, vì doanh nghiệp không được xếp thời gian nghỉ giữa giờ vào đầu hoặc cuối ca.

Tóm lại, thời gian nghỉ giữa ca làm việc theo quy định gồm nhiều mốc khác nhau chứ không chỉ một con số, và điều kiện tính vào giờ làm việc mới là phần dễ gây tranh luận. Người lao động nên nắm rõ Điều 109, Điều 110 và Điều 111 Bộ luật Lao động 2019 cùng Nghị định 145/2020/NĐ-CP, còn nhân sự nên rà lại nội quy để hai bên hiểu thống nhất.

Nội dung trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật lao động có thể được sửa đổi hoặc thay thế, vì vậy bạn nên đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành tại thời điểm áp dụng.

Minh An