Ra Quyết định Dựa Trên Dữ Liệu: 5 Câu Hỏi Marketer Cần Biết

Mục Lục

- 5 câu hỏi giúp marketer ra quyết định dựa trên dữ liệu một cách thông minh

Trong thời đại mà mọi cú click đều để lại dấu vết, marketer gần như đang “ngập lụt” trong dữ liệu, từ lượt hiển thị, tỷ lệ nhấp, lượt chuyển đổi đến doanh thu theo từng kênh. Nhưng điều trớ trêu là càng có nhiều dữ liệu, quyết định lại càng rối.

“Thực tế, rất nhiều chiến dịch marketing thất bại dù dashboard “rực rỡ” những con số. Lý do không phải vì thiếu dữ liệu mà vì chúng ta không hỏi đúng câu hỏi trước khi hành động”, chị Phạm Thanh Hương, Marketing Manager chia sẻ.

Vậy đâu là những câu hỏi bạn nên tự đặt ra trước khi ra quyết định dựa trên dữ liệu? Dưới đây là checklist mà chị Hương cho rằng không thể thiếu với bất kỳ ai làm marketing theo hướng dựa trên dữ liệu.

5 câu hỏi giúp marketer ra quyết định dựa trên dữ liệu một cách thông minh

“Để ra quyết định dựa trên dữ liệu hiệu quả, marketer cần bắt đầu bằng việc đặt ra những câu hỏi đúng – nền tảng giúp định hướng phân tích và đưa ra lựa chọn chính xác.”

Bạn đang nhắm đến điều gì? Mục tiêu của bạn là gì?

Trước khi cắm cúi vào mớ số liệu khô khan, chị Thanh Hương khuyên rằng hãy tự hỏi bản thân một câu chân tình: “Mình đang muốn gì vậy?”. Bạn đang muốn tăng độ nhận diện để nhiều người biết đến thương hiệu? Hay muốn thắt lưng buộc bụng, tối ưu từng đồng để mỗi xu bỏ ra đều đẻ ra tiền tấn? Hoặc đơn giản là cải thiện landing page để mỗi lượt nhấp vào đều có khả năng trở thành khách hàng ngay lập tức?

“Nếu không xác định rõ mục tiêu thì việc miệt mài cày đống số liệu chẳng khác gì mặc áo phao lao ra biển lớn mà quên mang theo la bàn. Cứ tưởng mình đang tiến xa, hóa ra chỉ xoay vòng trong mênh mông vô định, bơi mỏi cả tay mà chẳng biết đâu là bến bờ”, chị Thanh Hương dí dỏm so sánh.

Tuy nhiên, đừng quá tham! Nếu ôm đồm đủ loại mục tiêu, nào là tăng tương tác, kéo đơn, giữ chân khách, làm brand nổi bật, rồi tối ưu chi phí thì kết quả thường là rối não trước, rối dữ liệu sau. Cuối cùng, không biết nên tập trung vào cái gì, phân tích ra sao. Vậy nên, 1 – 2 mục tiêu chính cho mỗi chiến dịch là con số “vàng”. Không cần hoành tráng, chỉ cần rõ ràng và đủ để bạn biết mình đang làm gì.

Và chị Thanh Hương cũng lưu ý “Không chỉ đặt mục tiêu cho vui mà phải gắn kèm chỉ số đo lường cụ thể như Tăng 20% lượt đăng ký email, Giảm 15% chi phí mỗi đơn hàng trong 4 tuần”… Thế là bạn có điểm bám, có cơ sở để theo dõi tiến độ, điều chỉnh khi cần thiết và quan trọng là có số liệu rõ ràng để báo cáo, không phải nói chuyện kiểu cảm tính hay phỏng đoán”.

Bạn có đang xem đúng số liệu chưa?

Đôi khi, chúng ta dễ bị “hớp hồn” bởi những con số long lanh như lượt hiển thị chạm nóc, traffic tăng vùn vụt hay like – share – thả tim ngập tràn như mưa rào đầu mùa. Nhìn thì vui đấy nhưng vui thôi đừng vui quá, vì điều cần hỏi ở đây là “Những con số này có thực sự liên quan đến mục tiêu bạn đang theo đuổi không?”.

“Bạn muốn tăng doanh số nhưng lại mải mê ngồi đếm like trên Facebook? Ừ thì, tương tác cao ai mà không thích nhưng nếu chẳng ai móc ví, chẳng ai bấm “Mua ngay” thì bạn đang vun vén sự hài lòng cảm xúc chứ không phải lợi nhuận”, chị Thanh Hương giải thích.

Thế nên chị cho rằng, trước khi ra quyết định dựa trên dữ liệu, hãy tỉnh táo hỏi lại: Mình đang theo dõi đúng chỉ số chưa? Con số này có nói lên điều gì liên quan đến mục tiêu không? Bởi cuối cùng, một chiến dịch marketing thành công không nằm ở việc được nhiều người nhìn thấy mà là khiến họ hành động. Đừng để bản thân bị mê hoặc bởi những con số biết “làm màu” trong khi chỉ số thực sự quan trọng thì bị bạn cho ra rìa.

Dữ liệu này từ đâu ra, có đáng tin không?

Đây là câu hỏi sống còn trước khi bạn quyết định rót ngân sách, đổi chiến lược, hay đi báo công với sếp. Vì không phải dữ liệu nào cũng trung thực như bạn mong đợi. Có dữ liệu được “nói khéo”, có dữ liệu bị “thổi phồng” và cũng có dữ liệu ngay từ đầu đã lệch lạc do tracking sai hoặc thiếu chuẩn xác trong khâu đo lường.

Vì lí do này mà chị Thanh Hương khuyên rằng trước khi tin vào một con số nào đó, hãy dành vài phút để “truy xuất nguồn gốc” bằng những câu hỏi như Nguồn dữ liệu đến từ đâu, từ Google Analytics, Facebook Ads, CRM nội bộ hay một file Excel bí ẩn từ năm 2019 nằm sâu trong ổ D của anh nhân viên cũ? Dữ liệu có bị trùng, thiếu hoặc đo lệch không? Dữ liệu đã được làm sạch chưa hay vẫn đang tính cả click của nhân viên, bot spam hoặc chuyển đổi từ chị kế toán lỡ bấm nhầm?

“Đừng bao giờ để những con số đẹp “đánh lừa” nhất là khi chưa biết chúng đến từ đâu, được đo như thế nào và có thực sự chính xác không. Dữ liệu chính xác là nền tảng cho mọi quyết định đúng đắn, ngược lại dữ liệu “ảo tưởng sức mạnh” chỉ khiến bạn lạc đường mà cứ nghĩ mình sắp chạm đích”, chị Thanh Hương bộc bạch.

Dữ liệu này đang kể câu chuyện gì?

Dữ liệu không chỉ là những con số vô hồn mà chúng là những câu chuyện ẩn mình chờ bạn giải mã. Nếu chỉ nhìn vào các chỉ số mà không tìm hiểu ý nghĩa đằng sau, bạn sẽ không bao giờ hiểu được điều gì đang thực sự diễn ra.

Chị Thanh Hương gợi ý “Hãy quên đi những câu hỏi cũ kỹ như “Số này cao hay thấp? Thay vào đó, hãy đào sâu hơn “Con số này đang nói lên điều gì về hành vi của người dùng?”, “Chiến dịch đang đi đúng hướng hay lạc lối?”… Ví dụ khi tỷ lệ thoát (bounce rate) tăng cao, dữ liệu đang kể một câu chuyện buồn rằng landing page giống như một cửa hàng bỏ hoang, khách vào rồi lại đi ngay. Hoặc khi chi phí mỗi lượt click (CPC) tăng vọt, đó là lời cảnh báo thị trường đang cạnh tranh khốc liệt, đừng nghĩ chạy quảng cáo dễ dàng như xưa nữa! Nếu không chủ động tìm ra những câu chuyện này, bạn sẽ mãi là nhân vật chính trong một tấn bi kịch marketing mà không hề hay biết”.

Bạn có đang để cảm xúc xen vào không?

Dù là một marketer “gạo cội” hay một newbie mới vào nghề, ai trong chúng ta cũng có những lúc dao động trước những con số. Có những ngày, chúng ta khao khát chiến dịch thành công đến mức mọi chỉ số đều trở nên đẹp lung linh, “ổn áp” và đầy tiềm năng, trong khi thực tế dữ liệu đang thầm thì “Này bạn ơi, tỉnh lại đi, đang đốt tiền như pháo hoa cuối năm rồi đấy!”.

Chị Thanh Hương cho biết, đó chính là hiệu ứng tâm lý mang tên confirmation bias (thiên kiến xác nhận) đề cập đến việc bạn không tìm kiếm sự thật mà chỉ lục lọi những con số ủng hộ cho niềm tin sẵn có. Kết quả là, dữ liệu đang phân tích bỗng biến thành tấm gương nịnh hót, soi gì cũng đẹp dù chiến dịch đang lao dốc không phanh.

“Bởi vậy, hãy luôn giữ một cái đầu lạnh. Đừng bao giờ đưa ra quyết định rồi mới tìm cách bóp méo dữ liệu để chứng minh mình đúng. Hãy xem dữ liệu như một “thám tử lạnh lùng”, không cảm xúc, không thiên vị, chỉ đơn thuần lần theo dấu vết của sự thật, dù sự thật đó có khó chấp nhận đến đâu”, chị Thanh Hương tâm sự.

Nếu quyết định A, điều gì có thể xảy ra và nếu không thì sao?

Hãy tưởng tượng bạn đang phân tích dữ liệu và thấy A có vẻ là phương án “ngon ăn” nhất. Thay vì vỗ đùi cái đét rồi triển khai ngay, bạn nên tự hỏi: “Nếu mình làm theo A, điều gì sẽ xảy ra? Liệu traffic có tăng nhưng tỷ lệ chuyển đổi lại giảm? Liệu chi phí có đội lên không? Và nếu mình không làm A mà làm ngược lại thì sao?”.

Chị Thanh Hương so sánh việc này giống như chơi cờ vậy. Bạn thấy một nước đi có vẻ hay nhưng người chơi giỏi luôn nghĩ trước 3 – 4 bước xem đối thủ sẽ phản đòn thế nào? Mình có đang dồn vào thế bí không. Việc đặt ra các kịch bản kiểu “nếu A thì B, nếu không A thì C” giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn, lường trước được rủi ro và không bị bất ngờ trước những thay đổi không mong muốn.

Trong Marketing, dữ liệu có thể là người bạn thân thiết hoặc là kẻ đánh lừa cực kỳ tinh vi tùy vào việc bạn có biết đặt những câu hỏi đủ thông minh để bóc tách từng lớp thông tin hay không. Vậy nên, lần tới khi bạn sắp ra quyết định dựa trên dữ liệu, thay vì hỏi nhóm nghĩ sao, hãy thử hỏi dữ liệu trước đã, biết đâu nó cũng đang chờ cơ hội để được “lên tiếng”!

Huỳnh Trâm