{"id":26540,"date":"2026-07-23T16:34:38","date_gmt":"2026-07-23T09:34:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/?p=26540"},"modified":"2026-07-23T17:10:06","modified_gmt":"2026-07-23T10:10:06","slug":"thuat-ngu-thong-ke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/kien-thuc-kinh-te\/thuat-ngu-thong-ke","title":{"rendered":"Thu\u1eadt ng\u1eef th\u1ed1ng k\u00ea v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch s\u1ed1 li\u1ec7u: s\u1ed5 tay tra c\u1ee9u 9 kh\u00e1i ni\u1ec7m"},"content":{"rendered":"<p>\u0110\u1ecdc m\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o ph\u00e2n t\u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u1ec1n t\u1ea3ng th\u00ec r\u1ea5t d\u1ec5 hi\u1ec3u sai con s\u1ed1 v\u00e0 ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u1ec7ch h\u01b0\u1edbng. B\u00e0i vi\u1ebft l\u00e0 s\u1ed5 tay tra c\u1ee9u gom 9 <strong>thu\u1eadt ng\u1eef th\u1ed1ng k\u00ea<\/strong> v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch s\u1ed1 li\u1ec7u hay g\u1eb7p nh\u1ea5t, chia theo 3 nh\u00f3m ch\u1ee9c n\u0103ng, gi\u1ea3i ngh\u0129a ng\u1eafn g\u1ecdn song ng\u1eef Anh\u2013Vi\u1ec7t k\u00e8m v\u00ed d\u1ee5 minh h\u1ecda \u0111\u1ec3 b\u1ea1n tra nhanh khi l\u00e0m vi\u1ec7c, \u00f4n ph\u1ecfng v\u1ea5n hay b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ecdc ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u.<\/p>\n<p style=\"text-align:center\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cl-wpml.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/23163432\/a-thong-ke.png\" alt=\"thu\u1eadt ng\u1eef th\u1ed1ng k\u00ea\" style=\"max-width:100%;height:auto;\" \/><\/p>\n<div style=\"background:#e3f2fd;border-left:4px solid #1565c0;padding:15px 20px;margin:20px 0;border-radius:4px\">\n<p><strong>T\u1ed5ng quan nhanh<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 B\u00e0i gom 9 thu\u1eadt ng\u1eef chia th\u00e0nh 3 nh\u00f3m: \u0111o l\u01b0\u1eddng xu h\u01b0\u1edbng trung t\u00e2m v\u00e0 \u0111\u1ed9 ph\u00e2n t\u00e1n, quan h\u1ec7 gi\u1eefa bi\u1ebfn v\u00e0 ki\u1ec3m \u0111\u1ecbnh gi\u1ea3 thuy\u1ebft, ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0 tr\u1ef1c quan h\u00f3a d\u1eef li\u1ec7u.<\/p>\n<p>\u2013 M\u1ed7i m\u1ee5c c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ng\u1eafn k\u00e8m t\u00ean ti\u1ebfng Anh v\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 tra c\u1ee9u nhanh khi \u0111\u1ecdc t\u00e0i li\u1ec7u ho\u1eb7c \u00f4n ph\u1ecfng v\u1ea5n.<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi sinh vi\u00ean, chuy\u00ean vi\u00ean ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u (Data Analyst), nh\u00e2n vi\u00ean b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng sang ngh\u1ec1 s\u1ed1 li\u1ec7u.<\/p>\n<\/div>\n<p>Tr\u00ean CareerLink, c\u00e1c v\u1ecb tr\u00ed ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u thu\u1ed9c chuy\u00ean m\u1ee5c <strong>CNTT &#8211; Ph\u1ea7n m\u1ec1m<\/strong> hi\u1ec7n c\u00f3 <strong>438 tin tuy\u1ec3n d\u1ee5ng<\/strong>, m\u1ee9c l\u01b0\u01a1ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn <strong>8\u2013130 tri\u1ec7u\/th\u00e1ng<\/strong>, tr\u1ea3i t\u1eeb nh\u00e2n vi\u00ean b\u00e1o c\u00e1o, chuy\u00ean vi\u00ean ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u1ebfn k\u1ef9 s\u01b0 d\u1eef li\u1ec7u. Nhu c\u1ea7u n\u00e0y cho th\u1ea5y k\u1ef9 n\u0103ng \u0111\u1ecdc v\u00e0 di\u1ec5n gi\u1ea3i con s\u1ed1 ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c doanh nghi\u1ec7p coi tr\u1ecdng. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam c\u00e1c <a href=\"https:\/\/www.careerlink.vn\/viec-lam\/cntt-phan-mem\/19\" style=\"color:#1565c0;font-weight:600\">vi\u1ec7c l\u00e0m m\u1ea3ng ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u<\/a> \u0111ang tuy\u1ec3n \u0111\u1ec3 h\u00ecnh dung r\u00f5 h\u01a1n y\u00eau c\u1ea7u th\u1ef1c t\u1ebf tr\u01b0\u1edbc khi \u00f4n t\u1eadp b\u1ed9 thu\u1eadt ng\u1eef d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y.<\/p>\n<h2>1. \u0110o l\u01b0\u1eddng xu h\u01b0\u1edbng trung t\u00e2m v\u00e0 \u0111\u1ed9 ph\u00e2n t\u00e1n<\/h2>\n<p>Nh\u00f3m n\u00e0y tr\u1ea3 l\u1eddi hai c\u00e2u h\u1ecfi c\u01a1 b\u1ea3n nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ed1ng k\u00ea m\u00f4 t\u1ea3: d\u1eef li\u1ec7u t\u1eadp trung quanh gi\u00e1 tr\u1ecb n\u00e0o v\u00e0 tr\u1ea3i r\u1ed9ng ra sao. N\u1eafm ch\u1eafc b\u1ed1n kh\u00e1i ni\u1ec7m d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y gi\u00fap b\u1ea1n t\u00f3m t\u1eaft m\u1ed9t t\u1eadp s\u1ed1 li\u1ec7u ch\u1ec9 b\u1eb1ng v\u00e0i con s\u1ed1 m\u00e0 v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c tranh ch\u00ednh x\u00e1c. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi nhi\u1ec1u nh\u1ea5t khi ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u1ecb tr\u00ed ph\u00e2n t\u00edch.<\/p>\n<h3 id=\"arithmetic-mean\">Trung b\u00ecnh c\u1ed9ng (Arithmetic mean)<\/h3>\n<p>Trung b\u00ecnh c\u1ed9ng l\u00e0 t\u1ed5ng t\u1ea5t c\u1ea3 gi\u00e1 tr\u1ecb chia cho s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan s\u00e1t, k\u00fd hi\u1ec7u th\u01b0\u1eddng l\u00e0 x\u0304 ho\u1eb7c \u03bc. V\u00ed d\u1ee5, l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a 4 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 10, 12, 15 v\u00e0 63 tri\u1ec7u th\u00ec trung b\u00ecnh l\u00e0 25 tri\u1ec7u. Con s\u1ed1 n\u00e0y d\u1ec5 t\u00ednh nh\u01b0ng nh\u1ea1y v\u1edbi gi\u00e1 tr\u1ecb ngo\u1ea1i lai (outlier), n\u00ean khi d\u1eef li\u1ec7u l\u1ec7ch m\u1ea1nh, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n sang d\u00f9ng trung v\u1ecb (median) \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u00e1nh \u0111\u00fang h\u01a1n.<\/p>\n<h3 id=\"variance\">Ph\u01b0\u01a1ng sai (Variance)<\/h3>\n<p>Ph\u01b0\u01a1ng sai \u0111o m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ph\u00e2n t\u00e1n b\u1eb1ng trung b\u00ecnh c\u1ee7a b\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch gi\u1eefa m\u1ed7i gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 trung b\u00ecnh, k\u00fd hi\u1ec7u \u03c3\u00b2 ho\u1eb7c s\u00b2. V\u00ec l\u1ea5y b\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean \u0111\u01a1n v\u1ecb c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng sai l\u00e0 \u0111\u01a1n v\u1ecb g\u1ed1c b\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f3 di\u1ec5n gi\u1ea3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp. V\u00ed d\u1ee5, n\u1ebfu d\u1eef li\u1ec7u t\u00ednh b\u1eb1ng tri\u1ec7u \u0111\u1ed3ng th\u00ec ph\u01b0\u01a1ng sai c\u00f3 \u0111\u01a1n v\u1ecb &#8220;tri\u1ec7u \u0111\u1ed3ng b\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng&#8221;, n\u00ean n\u00f3 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m b\u01b0\u1edbc trung gian \u0111\u1ec3 t\u00ednh \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n.<\/p>\n<h3 id=\"standard-deviation\">\u0110\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n (Standard deviation)<\/h3>\n<p>\u0110\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n l\u00e0 c\u0103n b\u1eadc hai c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng sai, k\u00fd hi\u1ec7u \u03c3 ho\u1eb7c s, \u0111\u01b0a m\u1ee9c ph\u00e2n t\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u00fang \u0111\u01a1n v\u1ecb g\u1ed1c c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u n\u00ean d\u1ec5 hi\u1ec3u h\u01a1n nhi\u1ec1u. \u0110\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n c\u00e0ng l\u1edbn th\u00ec d\u1eef li\u1ec7u c\u00e0ng d\u00e0n tr\u1ea3i xa gi\u00e1 tr\u1ecb trung b\u00ecnh. V\u00ed d\u1ee5, hai l\u1edbp c\u00f9ng \u0111i\u1ec3m trung b\u00ecnh 7 nh\u01b0ng l\u1edbp c\u00f3 \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n 0,5 th\u00ec \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u h\u01a1n h\u1eb3n l\u1edbp c\u00f3 \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n 2,0.<\/p>\n<h3 id=\"coefficient-of-variation\">H\u1ec7 s\u1ed1 bi\u1ebfn thi\u00ean (Coefficient of variation)<\/h3>\n<p>H\u1ec7 s\u1ed1 bi\u1ebfn thi\u00ean l\u00e0 t\u1ef7 s\u1ed1 gi\u1eefa \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n v\u00e0 trung b\u00ecnh, th\u01b0\u1eddng bi\u1ec3u di\u1ec5n d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng ph\u1ea7n tr\u0103m, k\u00fd hi\u1ec7u CV. \u0110\u00e2y l\u00e0 th\u01b0\u1edbc \u0111o ph\u00e2n t\u00e1n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i, cho ph\u00e9p so s\u00e1nh m\u1ee9c dao \u0111\u1ed9ng gi\u1eefa hai t\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u kh\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb ho\u1eb7c kh\u00e1c quy m\u00f4. V\u00ed d\u1ee5, so \u0111\u1ed9 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 c\u1ee7a m\u1ed9t c\u1ed5 phi\u1ebfu 200 ngh\u00ecn v\u1edbi m\u1ed9t c\u1ed5 phi\u1ebfu 20 ngh\u00ecn th\u00ec d\u00f9ng CV h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n d\u00f9ng \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i.<\/p>\n<h2>2. Quan h\u1ec7 gi\u1eefa bi\u1ebfn v\u00e0 ki\u1ec3m \u0111\u1ecbnh gi\u1ea3 thuy\u1ebft<\/h2>\n<p>Khi \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eebng bi\u1ebfn, b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfp theo l\u00e0 x\u00e9t m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa c\u00e1c bi\u1ebfn v\u00e0 ki\u1ec3m ch\u1ee9ng xem m\u1ed9t nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh c\u00f3 \u0111\u1ee7 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng hay kh\u00f4ng. Hai kh\u00e1i ni\u1ec7m d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a th\u1ed1ng k\u00ea suy lu\u1eadn (inferential statistics), gi\u00fap b\u1ea1n \u0111i t\u1eeb m\u00f4 t\u1ea3 d\u1eef li\u1ec7u sang r\u00fat ra k\u1ebft lu\u1eadn c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf.<\/p>\n<h3 id=\"covariance\">Hi\u1ec7p ph\u01b0\u01a1ng sai (Covariance)<\/h3>\n<p>Hi\u1ec7p ph\u01b0\u01a1ng sai \u0111o chi\u1ec1u bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng chung c\u1ee7a hai bi\u1ebfn: gi\u00e1 tr\u1ecb d\u01b0\u01a1ng ngh\u0129a l\u00e0 hai bi\u1ebfn c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng t\u0103ng c\u00f9ng nhau, gi\u00e1 tr\u1ecb \u00e2m ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t t\u0103ng th\u00ec bi\u1ebfn kia gi\u1ea3m. V\u00ed d\u1ee5, chi ti\u00eau qu\u1ea3ng c\u00e1o v\u00e0 doanh s\u1ed1 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 hi\u1ec7p ph\u01b0\u01a1ng sai d\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m l\u00e0 \u0111\u1ed9 l\u1edbn c\u1ee7a hi\u1ec7p ph\u01b0\u01a1ng sai ph\u1ee5 thu\u1ed9c \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111o, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta hay chu\u1ea9n h\u00f3a n\u00f3 th\u00e0nh h\u1ec7 s\u1ed1 t\u01b0\u01a1ng quan (correlation) ch\u1ea1y trong kho\u1ea3ng \u22121 \u0111\u1ebfn 1 \u0111\u1ec3 d\u1ec5 so s\u00e1nh.<\/p>\n<h3 id=\"null-hypothesis\">Gi\u1ea3 thuy\u1ebft kh\u00f4ng (Null hypothesis)<\/h3>\n<p>Gi\u1ea3 thuy\u1ebft kh\u00f4ng, k\u00fd hi\u1ec7u H\u2080, l\u00e0 m\u1ec7nh \u0111\u1ec1 m\u1eb7c \u0111\u1ecbnh cho r\u1eb1ng &#8220;kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t&#8221; ho\u1eb7c &#8220;kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng&#8221;, \u0111\u1ed1i l\u1eadp v\u1edbi gi\u1ea3 thuy\u1ebft thay th\u1ebf (alternative hypothesis) H\u2081. Trong ki\u1ec3m \u0111\u1ecbnh, ta so tr\u1ecb p (p-value) v\u1edbi m\u1ee9c \u00fd ngh\u0129a \u03b1, th\u01b0\u1eddng l\u00e0 0,05: n\u1ebfu p nh\u1ecf h\u01a1n \u03b1 th\u00ec b\u00e1c b\u1ecf H\u2080. V\u00ed d\u1ee5, th\u1eed m\u1ed9t giao di\u1ec7n m\u1edbi, H\u2080 l\u00e0 &#8220;giao di\u1ec7n m\u1edbi kh\u00f4ng l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i t\u1ef7 l\u1ec7 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i&#8221; cho t\u1edbi khi d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 b\u00e1c b\u1ecf.<\/p>\n<h2>3. Ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0 tr\u1ef1c quan h\u00f3a d\u1eef li\u1ec7u<\/h2>\n<p>Nh\u00f3m cu\u1ed1i g\u1eafn v\u1edbi c\u00e1ch khai th\u00e1c v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ed1 li\u1ec7u \u0111\u1ec3 t\u1ea1o gi\u00e1 tr\u1ecb cho c\u00f4ng vi\u1ec7c. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m bao qu\u00e1t \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh quy tr\u00ecnh t\u1eeb m\u00f4 t\u1ea3 qu\u00e1 kh\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u1ef1 b\u00e1o t\u01b0\u01a1ng lai, xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean trong m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a v\u1ecb tr\u00ed ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u.<\/p>\n<h3 id=\"descriptive-statistics\">Th\u1ed1ng k\u00ea m\u00f4 t\u1ea3 (Descriptive statistics)<\/h3>\n<p>Th\u1ed1ng k\u00ea m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 nh\u00e1nh t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u00e3 thu th\u1eadp, th\u00f4ng qua c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 nh\u01b0 trung b\u00ecnh, trung v\u1ecb, \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec3u \u0111\u1ed3. N\u00f3 ch\u1ec9 m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra ch\u1ee9 kh\u00f4ng suy r\u1ed9ng ra t\u1ed5ng th\u1ec3. V\u00ed d\u1ee5, b\u1ea3ng th\u1ed1ng k\u00ea doanh thu theo th\u00e1ng c\u1ee7a m\u1ed9t c\u1eeda h\u00e0ng ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee7a th\u1ed1ng k\u00ea m\u00f4 t\u1ea3, l\u00e0m n\u1ec1n cho m\u1ecdi ph\u00e2n t\u00edch s\u00e2u h\u01a1n.<\/p>\n<h3 id=\"predictive-analytics\">Ph\u00e2n t\u00edch d\u1ef1 b\u00e1o (Predictive analytics)<\/h3>\n<p>Ph\u00e2n t\u00edch d\u1ef1 b\u00e1o d\u00f9ng d\u1eef li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed k\u1ebft h\u1ee3p c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh th\u1ed1ng k\u00ea v\u00e0 m\u00e1y h\u1ecdc (machine learning) nh\u01b0 h\u1ed3i quy (regression) \u0111\u1ec3 \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea3 n\u0103ng x\u1ea3y ra c\u1ee7a s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng lai. Kh\u00e1c v\u1edbi th\u1ed1ng k\u00ea m\u00f4 t\u1ea3 nh\u00ecn v\u1ec1 qu\u00e1 kh\u1ee9, ph\u00e2n t\u00edch d\u1ef1 b\u00e1o h\u01b0\u1edbng t\u1edbi \u0111i\u1ec1u s\u1eafp t\u1edbi. V\u00ed d\u1ee5, m\u00f4 h\u00ecnh d\u1ef1 \u0111o\u00e1n kh\u00e1ch h\u00e0ng c\u00f3 nguy c\u01a1 r\u1eddi b\u1ecf d\u1ecbch v\u1ee5 (churn) \u0111\u1ec3 b\u1ed9 ph\u1eadn ch\u0103m s\u00f3c k\u1ecbp th\u1eddi gi\u1eef ch\u00e2n.<\/p>\n<h3 id=\"pareto-chart\">Bi\u1ec3u \u0111\u1ed3 Pareto (Pareto chart)<\/h3>\n<p>Bi\u1ec3u \u0111\u1ed3 Pareto k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ed9t x\u1ebfp gi\u1ea3m d\u1ea7n theo t\u1ea7n su\u1ea5t v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng l\u0169y k\u1ebf ph\u1ea7n tr\u0103m, d\u1ef1a tr\u00ean nguy\u00ean l\u00fd Pareto 80\/20 do Vilfredo Pareto kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng v\u00e0 Joseph Juran ph\u1ed5 bi\u1ebfn. C\u00f4ng c\u1ee5 n\u00e0y gi\u00fap nh\u1eadn di\u1ec7n nh\u00f3m nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh g\u00e2y ph\u1ea7n l\u1edbn v\u1ea5n \u0111\u1ec1. V\u00ed d\u1ee5, trong qu\u1ea3n l\u00fd ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng, bi\u1ec3u \u0111\u1ed3 cho th\u1ea5y kho\u1ea3ng 20% lo\u1ea1i l\u1ed7i th\u01b0\u1eddng chi\u1ebfm t\u1edbi 80% s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng khi\u1ebfu n\u1ea1i, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u01b0u ti\u00ean x\u1eed l\u00fd \u0111\u00fang ch\u1ed7.<\/p>\n<div style=\"background:#fff3e0;border-left:4px solid #ff9800;padding:15px 20px;margin:20px 0;border-radius:4px\">\n<p><strong>L\u01b0u \u00fd khi \u00e1p d\u1ee5ng<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Trung b\u00ecnh c\u1ed9ng d\u1ec5 b\u1ecb k\u00e9o l\u1ec7ch b\u1edfi gi\u00e1 tr\u1ecb ngo\u1ea1i lai; v\u1edbi d\u1eef li\u1ec7u l\u1ec7ch m\u1ea1nh v\u1ec1 thu nh\u1eadp hay gi\u00e1 c\u1ea3 n\u00ean xem th\u00eam trung v\u1ecb.<\/p>\n<p>\u2013 Hi\u1ec7p ph\u01b0\u01a1ng sai v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng quan ch\u1ec9 cho bi\u1ebft m\u1ee9c li\u00ean h\u1ec7, kh\u00f4ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh quan h\u1ec7 nh\u00e2n qu\u1ea3; c\u1ea7n th\u00ed nghi\u1ec7m ho\u1eb7c ph\u00e2n t\u00edch s\u00e2u h\u01a1n \u0111\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn nguy\u00ean nh\u00e2n.<\/p>\n<\/div>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 c\u1eb7p kh\u00e1i ni\u1ec7m r\u1ea5t d\u1ec5 nh\u1ea7m khi m\u1edbi v\u00e0o ngh\u1ec1. B\u1ea3ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y t\u00f3m t\u1eaft \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u1ed1t l\u00f5i \u0111\u1ec3 b\u1ea1n tra nhanh.<\/p>\n<table class=\"table table-bordered table-striped\">\n<thead>\n<tr style=\"background:#1565c0;color:#fff\">\n<th>C\u1eb7p kh\u00e1i ni\u1ec7m<\/th>\n<th>Kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u1ed1t l\u00f5i<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Ph\u01b0\u01a1ng sai vs \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n<\/td>\n<td>Ph\u01b0\u01a1ng sai t\u00ednh theo \u0111\u01a1n v\u1ecb b\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f3 di\u1ec5n gi\u1ea3i; \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n l\u00e0 c\u0103n b\u1eadc hai c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng sai, c\u00f9ng \u0111\u01a1n v\u1ecb v\u1edbi d\u1eef li\u1ec7u n\u00ean d\u1ec5 hi\u1ec3u.<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f0f7ff\">\n<td>\u0110\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n vs h\u1ec7 s\u1ed1 bi\u1ebfn thi\u00ean<\/td>\n<td>\u0110\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n l\u00e0 ph\u00e2n t\u00e1n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i, d\u00f9ng trong m\u1ed9t t\u1eadp; h\u1ec7 s\u1ed1 bi\u1ebfn thi\u00ean l\u00e0 ph\u00e2n t\u00e1n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i (%) \u0111\u1ec3 so nhi\u1ec1u t\u1eadp kh\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Hi\u1ec7p ph\u01b0\u01a1ng sai vs t\u01b0\u01a1ng quan<\/td>\n<td>Hi\u1ec7p ph\u01b0\u01a1ng sai ph\u1ee5 thu\u1ed9c \u0111\u01a1n v\u1ecb, kh\u00f4ng gi\u1edbi h\u1ea1n; t\u01b0\u01a1ng quan l\u00e0 b\u1ea3n chu\u1ea9n h\u00f3a ch\u1ea1y t\u1eeb \u22121 \u0111\u1ebfn 1, d\u1ec5 so s\u00e1nh.<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f0f7ff\">\n<td>Th\u1ed1ng k\u00ea m\u00f4 t\u1ea3 vs ph\u00e2n t\u00edch d\u1ef1 b\u00e1o<\/td>\n<td>M\u00f4 t\u1ea3 t\u00f3m t\u1eaft d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u00f3 (nh\u00ecn qu\u00e1 kh\u1ee9); d\u1ef1 b\u00e1o d\u00f9ng m\u00f4 h\u00ecnh \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea3 n\u0103ng t\u01b0\u01a1ng lai (nh\u00ecn ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc).<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<blockquote>\n<p><em>Con s\u1ed1 kh\u00f4ng t\u1ef1 n\u00f3i l\u00ean \u0111i\u1ec1u g\u00ec; ch\u00ednh vi\u1ec7c hi\u1ec3u \u0111\u00fang b\u1ea3n ch\u1ea5t m\u1ed7i thu\u1eadt ng\u1eef m\u1edbi gi\u00fap b\u1ea1n bi\u1ebfn d\u1eef li\u1ec7u th\u00e0nh nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1ng tin v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1eefng v\u00e0ng.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n<div style=\"background:#e8f5e9;border-left:4px solid #4caf50;padding:15px 20px;margin:20px 0;border-radius:4px\">\n<p><strong>L\u1eddi khuy\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi theo ngh\u1ec1<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 H\u1ecdc thu\u1eadt ng\u1eef theo nh\u00f3m ch\u1ee9c n\u0103ng (\u0111o l\u01b0\u1eddng, quan h\u1ec7, ph\u00e2n t\u00edch) s\u1ebd d\u1ec5 nh\u1edb v\u00e0 d\u1ec5 li\u00ean h\u1ec7 h\u01a1n h\u1ecdc r\u1eddi r\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u2013 T\u1eadp t\u00ednh tay c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 nh\u01b0 trung b\u00ecnh, ph\u01b0\u01a1ng sai v\u00e0 \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n tr\u00ean m\u1ed9t b\u1ed9 s\u1ed1 nh\u1ecf tr\u01b0\u1edbc khi d\u00f9ng c\u00f4ng c\u1ee5 nh\u01b0 Excel, Python hay R.<\/p>\n<p>\u2013 Khi \u00f4n ph\u1ecfng v\u1ea5n, h\u00e3y t\u1eadp gi\u1ea3i th\u00edch m\u1ed7i kh\u00e1i ni\u1ec7m b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e2u ng\u1eafn k\u00e8m v\u00ed d\u1ee5 th\u1ef1c t\u1ebf thay v\u00ec \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a.<\/p>\n<\/div>\n<h2>4. C\u00e2u h\u1ecfi th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p<\/h2>\n<p><strong><em>1. N\u00ean h\u1ecdc thu\u1eadt ng\u1eef th\u1ed1ng k\u00ea theo th\u1ee9 t\u1ef1 n\u00e0o?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>N\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nh\u00f3m \u0111o l\u01b0\u1eddng xu h\u01b0\u1edbng trung t\u00e2m v\u00e0 \u0111\u1ed9 ph\u00e2n t\u00e1n v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a m\u1ecdi ph\u00e2n t\u00edch, r\u1ed3i t\u1edbi quan h\u1ec7 gi\u1eefa bi\u1ebfn v\u00e0 ki\u1ec3m \u0111\u1ecbnh gi\u1ea3 thuy\u1ebft, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0 tr\u1ef1c quan h\u00f3a. H\u1ecdc theo nh\u00f3m ch\u1ee9c n\u0103ng gi\u00fap li\u00ean k\u1ebft kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ef1c t\u1ebf.<\/p>\n<p><strong><em>2. Ph\u01b0\u01a1ng sai v\u00e0 \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n kh\u00e1c nhau \u1edf \u0111\u00e2u?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>C\u1ea3 hai c\u00f9ng \u0111o m\u1ee9c ph\u00e2n t\u00e1n, nh\u01b0ng ph\u01b0\u01a1ng sai t\u00ednh theo \u0111\u01a1n v\u1ecb b\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean kh\u00f3 di\u1ec5n gi\u1ea3i, c\u00f2n \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n l\u00e0 c\u0103n b\u1eadc hai c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng sai v\u00e0 c\u00f3 c\u00f9ng \u0111\u01a1n v\u1ecb v\u1edbi d\u1eef li\u1ec7u g\u1ed1c. V\u00ec v\u1eady khi tr\u00ecnh b\u00e0y k\u1ebft qu\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n cho d\u1ec5 hi\u1ec3u.<\/p>\n<p><strong><em>3. N\u1eafm v\u1eefng thu\u1eadt ng\u1eef c\u00f3 gi\u00fap \u00edch khi \u1ee9ng tuy\u1ec3n ngh\u1ec1 ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u kh\u00f4ng?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>C\u00f3, v\u00ec m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u1ecb tr\u00ed ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u00fang b\u1ed9 thu\u1eadt ng\u1eef n\u00e0y. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u00e3 h\u1ecdc v\u1edbi y\u00eau c\u1ea7u trong c\u00e1c tin tuy\u1ec3n d\u1ee5ng th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ph\u1ea7n c\u1ea7n b\u1ed5 sung.<\/p>\n<p><em>N\u1ed9i dung trong b\u00e0i mang t\u00ednh tham kh\u1ea3o, c\u00e1ch \u00e1p d\u1ee5ng thay \u0111\u1ed5i theo b\u00e0i to\u00e1n v\u00e0 b\u1ed9 d\u1eef li\u1ec7u c\u1ee5 th\u1ec3.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align:right\"><em>Minh An<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1ecdc m\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o ph\u00e2n t\u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u1ec1n t\u1ea3ng th\u00ec r\u1ea5t d\u1ec5 hi\u1ec3u sai con s\u1ed1 v\u00e0 ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":58,"featured_media":26539,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-26540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kien-thuc-kinh-te"],"careerlink":{"blog":"cnvl","focus_keyword":"Thu\u1eadt ng\u1eef th\u1ed1ng k\u00ea","primary_category":13,"old_slugs":[],"author":{"id":58,"name":"CareerLink","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8701f568badfca4d5276fee58a666445be82904ca0123886d429464825b459be?s=96&d=mm&r=g"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/users\/58"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26541,"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26540\/revisions\/26541"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careerlink.vn\/cam-nang-viec-lam\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}