Thử việc bao nhiêu lần được ký hợp đồng lao động theo luật?

Nhiều người lao động băn khoăn khi doanh nghiệp yêu cầu thử việc lặp lại nhiều lần cho cùng một vị trí. Pháp luật đã trả lời rõ câu hỏi thử việc bao nhiêu lần được ký hợp đồng lao động: mỗi công việc chỉ được thử việc một lần duy nhất. Nắm chắc quy định này giúp bạn bảo vệ quyền lợi khi tuyển dụng.

1. Quy định pháp lý: mỗi công việc chỉ thử việc một lần

Bộ luật Lao động 2019 (Labor Code 2019) là văn bản gốc điều chỉnh toàn bộ quan hệ thử việc tại Việt Nam. Điều 24 cho phép hai bên thỏa thuận về nội dung thử việc ghi trong hợp đồng lao động hoặc bằng hợp đồng thử việc riêng. Tuy nhiên, quyền thỏa thuận này không phải vô hạn, mà bị ràng buộc bởi nhiều điều khoản khác nhằm bảo vệ người lao động khỏi việc bị kéo dài trạng thái tạm bợ.

Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 nêu rõ nguyên tắc cốt lõi mà bất kỳ người lao động nào cũng nên ghi nhớ. Theo đó, người sử dụng lao động chỉ được yêu cầu người lao động thử việc một lần đối với một công việc. Quy định này chấm dứt tình trạng doanh nghiệp bắt ứng viên thử đi thử lại nhiều vòng cho cùng một vị trí để né tránh nghĩa vụ ký hợp đồng chính thức và đóng bảo hiểm.

Người sử dụng lao động chỉ được yêu cầu người lao động thử việc một lần đối với một công việc và phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động trong thời gian thử việc.

Điều đáng lưu ý là quy định “một lần” gắn với “một công việc” cụ thể, không gắn với người lao động nói chung. Nếu bạn ứng tuyển một vị trí hoàn toàn khác về tính chất và yêu cầu chuyên môn tại cùng doanh nghiệp, thì đó được xem là một công việc mới và có thể phát sinh thỏa thuận thử việc mới. Cách hiểu này giúp phân biệt rõ giữa việc bị lạm dụng thử việc và việc chuyển đổi vị trí hợp pháp trong nội bộ tổ chức.

2. Thời gian thử việc tối đa theo từng loại công việc

Không chỉ giới hạn số lần, Bộ luật Lao động 2019 còn quy định chặt chẽ về độ dài của mỗi lần thử việc. Điều 25 phân chia thời gian thử việc thành bốn mức tùy theo tính chất và mức độ phức tạp của công việc. Việc phân loại này giúp cân bằng giữa nhu cầu đánh giá năng lực của doanh nghiệp và quyền được sớm ổn định của người lao động. Bảng dưới đây tổng hợp các mốc thời gian cụ thể mà bạn cần đối chiếu khi ký kết.

Loại công việc	Thời gian thử việc tối đa	Cơ sở pháp lý
Quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý vốn nhà nước	Không quá 180 ngày	Khoản 1 Điều 25
Công việc cần trình độ cao đẳng trở lên	Không quá 60 ngày	Khoản 2 Điều 25
Công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ	Không quá 30 ngày	Khoản 3 Điều 25
Công việc khác	Không quá 6 ngày làm việc	Khoản 4 Điều 25

Mức 180 ngày là điểm mới quan trọng của Bộ luật Lao động 2019 so với luật cũ, áp dụng riêng cho vị trí người quản lý doanh nghiệp (Business Manager) do tính chất trách nhiệm cao và cần thời gian đánh giá dài hơn. Với phần lớn nhân viên văn phòng có bằng cao đẳng hoặc đại học, mốc phổ biến nhất là 60 ngày. Nếu doanh nghiệp áp một mức vượt quá quy định tương ứng với vị trí của bạn, đó là dấu hiệu vi phạm cần được xem xét lại.

Trong quá trình tìm hiểu về quyền lợi thử việc, bạn có thể tham khảo thêm các vị trí việc làm Nhân sự đang tuyển dụng trên CareerLink để hiểu cách bộ phận nhân sự vận hành quy trình tuyển dụng và cách các điều khoản thử việc thường được diễn giải trong thực tế.

3. Lương thử việc và quyền lợi trong giai đoạn này

Một trong những nội dung được người lao động quan tâm nhất là tiền lương trong thời gian thử việc. Điều 26 Bộ luật Lao động 2019 quy định tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận, nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó. Đây là mức sàn tối thiểu mà doanh nghiệp không được phép trả thấp hơn, dù có bất kỳ thỏa thuận nào khác.

Ngoài lương, người lao động thử việc vẫn được hưởng các quyền, lợi ích hợp pháp khác trong phạm vi thỏa thuận. Tuy nhiên, thời gian thử việc thường chưa phát sinh nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc nếu ký hợp đồng thử việc riêng, vì đây không phải hợp đồng lao động chính thức. Điểm này khiến nhiều người lao động chú ý đến các chế độ an sinh khi chuyển tiếp giữa các công việc, chẳng hạn như cách tính các khoản trợ cấp khi nghỉ việc.

Khi kết thúc một quan hệ lao động và tìm việc mới, bạn nên nắm rõ cách tính trợ cấp thất nghiệp để chủ động về tài chính trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc hiểu các chế độ an sinh song song với quy định thử việc giúp bạn đàm phán hợp đồng ở tâm thế vững vàng hơn.

4. Kết thúc thử việc: khi nào phải ký hợp đồng lao động

Điều 27 Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ về việc kết thúc thời gian thử việc, và đây chính là mấu chốt trả lời cho câu hỏi bao nhiêu lần thử việc thì được ký hợp đồng. Khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả cho người lao động. Nếu thử việc đạt yêu cầu thì hai bên tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết, hoặc phải giao kết hợp đồng lao động trong trường hợp trước đó ký hợp đồng thử việc riêng.

Điều này có nghĩa là chỉ cần một lần thử việc đạt yêu cầu, doanh nghiệp có nghĩa vụ tiếp nhận người lao động vào làm chính thức, không được viện lý do để yêu cầu thử việc thêm vòng nữa. Trong trường hợp thử việc không đạt yêu cầu, hợp đồng thử việc đã giao kết hoặc hợp đồng lao động có thỏa thuận thử việc sẽ chấm dứt. Ranh giới pháp lý này bảo vệ người lao động khỏi tình trạng bị treo vô thời hạn ở trạng thái thử việc.

Một điểm tiến bộ khác là quy định về quyền hủy bỏ thỏa thuận. Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Điều này tạo sự linh hoạt cho cả hai phía, nhưng cũng đòi hỏi người lao động cân nhắc kỹ trước khi cam kết. Việc hiểu rõ các quyền này giúp bạn ứng xử chuyên nghiệp khi trải nghiệm thực tế công việc không như kỳ vọng ban đầu.

5. Xử lý khi bị yêu cầu thử việc nhiều lần trái quy định

Trên thực tế, không ít doanh nghiệp cố tình lách luật bằng cách chia nhỏ một công việc thành nhiều đợt thử việc, hoặc gia hạn thử việc với lý do đánh giá chưa đầy đủ. Đây là hành vi trái với Điều 25 Bộ luật Lao động 2019. Khi gặp tình huống này, người lao động nên bình tĩnh đối chiếu bản chất công việc giữa các lần để xác định đó có thực sự là cùng một vị trí hay không.

Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động cũng đặt ra chế tài đối với các hành vi vi phạm về thử việc, bao gồm việc yêu cầu thử việc quá một lần hoặc trả lương thử việc thấp hơn mức luật định. Người lao động có thể phản ánh tới bộ phận nhân sự, tổ chức công đoàn cơ sở, hoặc gửi đơn tới Thanh tra lao động thuộc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội để được can thiệp. Việc lưu giữ đầy đủ chứng cứ ngay từ đầu sẽ tăng đáng kể khả năng bảo vệ quyền lợi thành công.

Ngoài kênh khiếu nại hành chính, người lao động còn có thể lựa chọn thương lượng trực tiếp hoặc hòa giải thông qua hòa giải viên lao động trước khi tính đến các biện pháp mạnh hơn. Cách tiếp cận mềm mỏng nhưng dựa trên căn cứ pháp lý rõ ràng thường giúp giải quyết vấn đề nhanh hơn mà vẫn giữ được quan hệ nghề nghiệp. Điều quan trọng là bạn hiểu đúng quyền của mình để không bị động trong mọi cuộc đàm phán.

6. Câu hỏi thường gặp

1. Thử việc bao nhiêu lần thì được ký hợp đồng lao động chính thức? Theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019, mỗi công việc chỉ được thử việc một lần duy nhất. Khi lần thử việc này đạt yêu cầu, doanh nghiệp phải ký hoặc tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động, không được yêu cầu thử việc thêm.

2. Doanh nghiệp có được gia hạn thời gian thử việc không? Không. Doanh nghiệp không được kéo dài thử việc vượt quá mốc tối đa (180, 60, 30 hoặc 6 ngày) tương ứng với loại công việc. Gia hạn để thử lại là hành vi trái với Điều 25 và có thể bị xử phạt.

3. Lương thử việc tối thiểu là bao nhiêu phần trăm? Điều 26 Bộ luật Lao động 2019 quy định lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc chính thức. Trả thấp hơn mức này là vi phạm pháp luật.

Tóm lại, câu trả lời cho thử việc bao nhiêu lần được ký hợp đồng lao động đã rõ ràng theo Bộ luật Lao động 2019: mỗi công việc chỉ thử việc một lần, và khi đạt yêu cầu, doanh nghiệp phải ký hợp đồng lao động chính thức. Hiểu đúng các mốc thời gian tối đa, mức lương tối thiểu 85% và quyền khiếu nại giúp bạn bảo vệ quyền lợi, xây dựng quan hệ lao động minh bạch.

Nội dung trong bài mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn pháp lý chuyên môn. Người lao động nên đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành và tham vấn chuyên gia khi cần giải quyết tình huống cụ thể.

Minh An