Cạnh tranh không lành mạnh đang âm thầm gặm nhấm nội bộ doanh nghiệp. liệu sếp có nhận ra dấu hiệu và biết cách hóa giải trước khi quá muộn?

Cạnh tranh là điều không thể tránh khỏi trong bất kỳ nhóm làm việc nào. Cạnh tranh, nếu được kiểm soát tốt, thực ra lại là nguồn năng lượng tích cực. Ở mức vừa phải, nó giống như một liều “vitamin năng lượng” giúp mọi người có thêm động lực, nghĩ ra nhiều ý tưởng hay ho và làm việc hiệu quả hơn.

Nhưng mọi chuyện bắt đầu rẽ hướng khi cạnh tranh vượt quá giới hạn. Lúc đó, bầu không khí trong nhóm chỉ toàn là sự nghi ngờ, áp lực tăng cao và niềm tin sụp đổ. Thay vì cùng nhau tiến lên, mọi người bắt đầu phòng thủ, dè chừng nhau từng chút. Đáng buồn hơn cả là những người giỏi, những người từng gắn bó nhất lại thường là người đầu tiên chọn rời đi, đơn giản vì họ không muốn bị mắc kẹt trong một môi trường độc hại.

Cạnh tranh không lành mạnh âm thầm phá hoại, sếp nên làm gì?

Cạnh tranh không lành mạnh thường biểu hiện qua hành động nào?

“Cạnh tranh không lành mạnh nơi công sở là tình trạng nhân viên sử dụng thủ đoạn hoặc hành vi tiêu cực để vượt lên đồng nghiệp, gây mất đoàn kết và ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp.”

Nhận diện dấu hiệu của cạnh tranh không lành mạnh trong công sở không phải lúc nào cũng dễ, nhưng nếu để ý một chút, bạn sẽ thấy có vài “tín hiệu đỏ” rất rõ ràng.

Theo chị Mỹ Hảo, Sales Manager thì một trong những biểu hiện rõ ràng nhất là kiểu “hớt tay trên” khách hàng hay dự án của đồng nghiệp. “Bạn biết đấy, có những người chăm chỉ cả tuần để nghiên cứu thị trường, lập chiến lược, soạn thảo bản đề xuất tỉ mỉ và rồi chỉ trong nháy mắt, một đồng nghiệp bỗng dưng xuất hiện như Thanos, búng tay lấy hết công sức của người khác để ghi điểm với sếp”, chị Hảo hóm hỉnh chia sẻ.

Hành động này không chỉ dập tắt sự sáng tạo và nhiệt huyết của những người làm việc chân chính mà còn tạo ra một môi trường làm việc đầy nghi kỵ, nơi mọi người e ngại chia sẻ ý tưởng và luôn phải đề phòng lẫn nhau.

Không chỉ dừng lại ở đó, cạnh tranh không lành mạnh còn thể hiện qua việc liên tục so sánh, phê bình hay chê bai đồng nghiệp trước mặt cả nhóm. Nếu bạn từng chứng kiến cảnh một người cứ soi mói từng lỗi nhỏ của người khác như thể là Sherlock Holmes đi điều tra vụ án, bạn sẽ hiểu cảm giác ngột ngạt đến mức nào.

“Việc chỉ trích công khai khiến người bị nhắm tới tổn thương, còn những người khác thì bắt đầu sợ hãi, không dám lên tiếng hay đề xuất gì thêm. Lâu dần, sự gắn kết trong nhóm tan biến, thay vào đó là tâm lý nghi ngờ và cuộc đua ngầm kiểu ai nhanh tay hơn sẽ thắng”, chị Hảo cảnh báo.

Chưa hết, chị còn tiết lộ thêm một “chiêu” khác khá tinh vi, đó là che giấu thông tin quan trọng. Chẳng hạn như, một nhân viên nắm giữ dữ liệu khách hàng hay tài liệu cốt lõi nhưng lại giữ khư khư, không chia sẻ, khiến đồng đội loay hoay mãi không xong việc.

“Khi chuyện này diễn ra thường xuyên, cả nhóm sẽ kiệt sức vì tiến độ bị chậm, khả năng cộng tác cũng giảm sút. Môi trường làm việc đáng ra phải dựa trên sự chia sẻ và hỗ trợ thì lại biến thành nơi đầy toan tính, nơi ai cũng phải cảnh giác để tự bảo vệ mình”, chị Hảo nhận định.

Vai trò của người quản lý khi nhân viên cạnh tranh không lành mạnh

Khi nhóm bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh, vai trò của người quản lý quan trọng chẳng khác gì “phi công đang bay giữa cơn bão tuyết” phải giữ cho máy bay không lao xuống núi. Thay vì chỉ nghe vài lời phàn nàn qua loa hay né tránh bằng những cuộc họp “bận đột xuất”, sếp cần thật sự quan sát hành vi thực tế của nhân viên và lắng nghe những gì đang diễn ra trong đội ngũ.

Chị Mỹ Hảo gợi ý “Hãy tinh mắt xem ai là người luôn xuất hiện đúng lúc đồng nghiệp sắp “hái quả ngọt” sau cả tuần nỗ lực. Hãy lắng nghe những câu chuyện của các thành viên với sự chú tâm để tìm ra manh mối thật sự. Quan trọng hơn, phải tìm hiểu tận gốc vì sao môi trường làm việc vốn vui vẻ, gắn kết lại biến thành “võ đài” đầy căng thẳng”.

Theo chị, “Nếu không tìm ra được cái gốc rễ rắc rối ấy, mọi giải pháp sau này sẽ chỉ giống như dùng băng dính để vá một chiếc lốp xe đang nổ vậy. Nhìn thì có vẻ ổn đấy, nhưng chỉ cần chạy được vài vòng là lại… BÙM! Mọi thứ sẽ còn tệ hơn lúc ban đầu”.

Sau khi nhận diện được vấn đề, sếp cần thiết lập các quy tắc rõ ràng về cách làm việc và giao tiếp trong nhóm. Chẳng hạn như quy định rõ ràng: tranh luận thì cứ tranh luận nhưng ra khỏi phòng họp là hết chuyện, tuyệt đối không được kiểu bên ngoài cười nói nhưng lại lén lút chơi khăm sau lưng. Khi mọi người đã biết rõ đâu là “làn ranh đỏ” thì những màn cạnh tranh ngầm sẽ giảm thiểu đáng kể.

Song song đó, sếp cần công khai và minh bạch hóa mọi thứ, từ việc phân công ai làm việc gì cho đến tiêu chí đánh giá thế nào là thành tích xứng đáng để lên lương. Khi mọi thứ rõ ràng và công bằng, tự khắc mọi người sẽ tập trung vào những việc thực sự có ích. Lúc ấy, năng lượng của nhóm mới thực sự được dùng để làm việc, chứ không phải để dòm ngó và “đâm bị thóc, chọc bị gạo”.

Và trên hết, sếp phải trở thành tấm gương về cách cư xử chuyên nghiệp. “Đừng chỉ hô hào rằng “Các bạn hãy tôn trọng nhau đi, yêu thương nhau đi” trong khi trong khi chính mình lại cắt ngang lời nhân viên hoặc tranh thủ vài câu “đá xéo” trong cuộc họp”, chị Mỹ Hảo giải thích. Khi

sếp biết lắng nghe, xử lý xung đột thấu tình đạt lý và khen thưởng đúng người đúng lúc, đội

nhóm sẽ tự nhiên hình thành văn hóa tôn trọng và hợp tác. Một người sếp tốt không chỉ dập tắt

xung đột mà còn biết cách biến cạnh tranh thành động lực phát triển.

Những cuộc cạnh tranh không lành mạnh, thoạt nhìn chỉ là rắc rối và mâu thuẫn nhưng nếu biết cách nhìn nhận và khai thác đúng, đó lại chính là một “mỏ vàng” vô giá. Quá trình đó sẽ bộc lộ rõ bản chất, năng lực, tham vọng và điểm mạnh, điểm yếu của từng cá nhân giúp sếp dễ dàng sàng lọc nhân tài, điều chỉnh cơ cấu, khơi dậy tinh thần cống hiến và tái định hình văn hóa làm việc tích cực hơn.

Nói cách khác, nếu biết biến “nguy” thành “cơ”, ngay cả những mâu thuẫn tưởng chừng tiêu cực cũng có thể trở thành động lực giúp đội nhóm phát triển vững mạnh hơn. Điều quan trọng là đừng sợ cạnh tranh, mà hãy học cách dẫn dắt nó theo hướng tích cực để đội

nhóm cùng tiến xa hơn.

Trang Trần