Lương thưởng hấp dẫn, phúc lợi tốt hay văn phòng hiện đại đều rất quan trọng nhưng đó chưa phải là yếu tố quyết định để giữ chân một nhân viên giỏi.

Trong thực tế, nhân viên mất động lực nhiều khi không phải vì công việc quá khó hay chế độ chưa đủ tốt mà bắt đầu từ những cuộc trò chuyện rất bình thường với người quản lý. Chỉ một câu nói thiếu tinh tế, lặp đi lặp lại mỗi ngày cũng có thể khiến họ cảm thấy mình không được lắng nghe, không được ghi nhận và dần đánh mất sự nhiệt huyết.

Điều đáng nói là phần lớn những câu nói này không xuất phát từ ý xấu. Chúng được nói ra vì áp lực, vì thói quen hoặc vì người quản lý chưa nhận ra tác động của ngôn từ đối với động lực làm việc của nhân viên.

Nếu bạn đang quản lý một đội ngũ, hãy thử nhìn lại xem mình đã từng vô tình nói những câu dưới đây hay chưa.

Những câu nói khiến nhân viên mất động lực nhanh chóng

“Nhân viên mất động lực không chỉ làm giảm hiệu suất mà còn ảnh hưởng đến tinh thần tập thể, cần được nhận diện và hỗ trợ kịp thời.”

“Việc này có gì khó đâu?”

Đây là câu nói rất dễ khiến nhân viên cảm thấy nỗ lực của mình bị xem nhẹ. Khi một người đang gặp khó khăn và lấy hết can đảm để hỏi, điều họ mong đợi là một lời hướng dẫn hoặc một góc nhìn mới. Nhưng nếu nhận lại câu nói này, họ sẽ có cảm giác vấn đề của mình không đáng được quan tâm.

Điều nguy hiểm là nhân viên sẽ dần ngại đặt câu hỏi. Họ chọn cách tự xử lý, kể cả khi chưa thực sự hiểu vấn đề. Hậu quả không chỉ là sai sót trong công việc mà còn là sự mất kết nối giữa quản lý và đội ngũ.

Trong khi đó, một câu hỏi như “Em đang vướng ở bước nào?” sẽ hiệu quả hơn rất nhiều. Nó cho thấy bạn quan tâm đến việc giải quyết vấn đề thay vì đánh giá năng lực của người đối diện.

“Ngày xưa anh/chị còn làm được, sao em không làm được?”

Kinh nghiệm là tài sản quý của người quản lý nhưng kinh nghiệm không nên trở thành công cụ để so sánh.

Mỗi thế hệ nhân viên làm việc trong một bối cảnh khác nhau. Quy trình thay đổi, công nghệ thay đổi, khách hàng thay đổi và cả áp lực công việc cũng thay đổi. Khi liên tục bị đặt lên bàn cân với người đi trước, nhân viên sẽ khó cảm thấy được truyền cảm hứng. Thay vào đó, họ chỉ thấy mình luôn thiếu sót. Hãy chia sẻ kinh nghiệm như một bài học, thay vì dùng quá khứ để đánh giá hiện tại.

“Ai cũng bận cả”

Không ai phủ nhận rằng môi trường làm việc ngày nay đều có áp lực. Tuy nhiên, khi nhân viên chia sẻ rằng họ đang quá tải, câu nói này vô tình khiến họ nghĩ rằng cảm xúc của mình không được ghi nhận.

Một người có thể chịu áp lực trong một khoảng thời gian nhưng nếu liên tục phải làm việc trong trạng thái quá tải mà không được lắng nghe, động lực sẽ giảm rất nhanh. Họ không còn chủ động đề xuất ý tưởng, ít giao tiếp hơn và chỉ cố gắng hoàn thành phần việc tối thiểu.

Để tạo động lực, bạn chỉ cần nói: “Anh/chị hiểu em đang áp lực. Mình cùng xem việc nào cần ưu tiên trước nhé”. Sự đồng cảm luôn tạo ra nhiều giá trị hơn sự phủ nhận.

“Làm đi rồi tính”

Sự quyết đoán là cần thiết trong những tình huống gấp gáp. Tuy nhiên, nếu đây luôn là câu trả lời dành cho mọi thắc mắc, nhân viên sẽ dần mất thói quen suy nghĩ trước khi hành động.

Những người có tinh thần trách nhiệm thường muốn hiểu mục tiêu trước khi bắt đầu. Họ đặt câu hỏi không phải để trì hoãn mà để tránh sai sót. Khi những câu hỏi ấy liên tục bị gạt đi, họ sẽ học được rằng: tốt nhất cứ làm theo yêu cầu, đừng suy nghĩ nhiều. Đó là lúc doanh nghiệp đánh mất những ý tưởng cải tiến mà đáng lẽ có thể xuất hiện từ chính đội ngũ của mình.

“Em phải chủ động hơn”

Đây là lời góp ý rất phổ biến nhưng lại khá mơ hồ và dễ khiến nhân viên mất động lực.

Chủ động có thể là tự cập nhật tiến độ, đề xuất giải pháp, báo sớm khi phát hiện rủi ro hoặc tự học thêm kỹ năng mới. Nếu người quản lý không nói rõ điều mình mong đợi, nhân viên sẽ rất khó biết mình cần thay đổi ở đâu.

Một phản hồi cụ thể luôn tạo ra kết quả tốt hơn. Ví dụ: “Lần tới nếu thấy tiến độ có nguy cơ chậm, em hãy báo trước một ngày để cả nhóm cùng điều chỉnh”. Chỉ một hướng dẫn rõ ràng như vậy thôi cũng đủ giúp nhân viên biết mình cần làm gì.

“Có mỗi việc này cũng làm không xong”

Su khi nghe câu nói này, điều nhân viên nhớ không phải là lỗi mình mắc phải mà là cảm giác bị xem thường. Sau vài lần như vậy, họ sẽ chọn cách an toàn: không nhận việc mới, không thử ý tưởng mới và chỉ làm những gì chắc chắn không bị phê bình.

Một nhà quản lý giỏi vẫn có thể nghiêm khắc, nhưng sự nghiêm khắc ấy hướng vào vấn đề chứ không hướng vào giá trị của con người.

“Không làm được thì để người khác làm”

Đây có lẽ là câu nói làm giảm sự gắn kết nhanh nhất.

Khi nhân viên nghe thấy điều này, họ sẽ hiểu rằng những nỗ lực trước đó không còn ý nghĩa. Thay vì muốn cải thiện, họ bắt đầu nghĩ đến việc tìm một nơi khác mà mình được tin tưởng hơn.

Điều thú vị là đa số nhân viên không ngại áp lực. Họ sẵn sàng học hỏi, làm thêm và chịu trách nhiệm nếu cảm thấy người quản lý vẫn đặt niềm tin vào mình. Một lời hướng dẫn đúng lúc thường tạo ra nhiều động lực hơn cả một lời đe dọa.

Văn hóa doanh nghiệp không chỉ được tạo nên từ những giá trị được viết trên website hay treo trong phòng họp. Nó được hình thành từ cách mọi người giao tiếp với nhau mỗi ngày, đặc biệt là cách người quản lý trò chuyện với nhân viên.

Một câu nói tích cực không làm nhân viên giỏi lên ngay lập tức nhưng những lời nói thiếu tôn trọng, thiếu lắng nghe hoặc thiếu đồng cảm lại có thể âm thầm bào mòn sự nhiệt huyết, làm nhân viên mất động lực theo thời gian.

Nếu muốn xây dựng một đội ngũ gắn kết, hãy bắt đầu từ điều đơn giản nhất: lựa chọn ngôn từ cẩn trọng hơn. Khi nhân viên cảm thấy mình được lắng nghe, được hướng dẫn và được tôn trọng, họ không chỉ làm việc tốt hơn mà còn muốn đồng hành lâu dài cùng đội nhóm.

Oanh Trần