Những ai không phải đóng thuế TNCN? Quy định mới nhất người lao động cần biết

Không phải ai có thu nhập cũng phải nộp thuế và thực tế có những trường hợp hoàn toàn được miễn nghĩa vụ này theo quy định pháp luật. Vậy những ai không phải đóng thuế TNCN? Câu trả lời có thể khiến bạn bất ngờ, bởi nó liên quan đến nhiều yếu tố như mức thu nhập, hoàn cảnh cá nhân và cả những nguồn thu đặc biệt mà không phải ai cũng để ý. Nếu bạn muốn biết mình có nằm trong danh sách đó hay không, hãy tiếp tục khám phá bài viết dưới đây.

1. Cá nhân có thu nhập chưa tới ngưỡng chịu thuế

Đây là nhóm phổ biến nhất trong thực tế. Theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, mức giảm trừ gia cảnh hiện hành là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Khi thu nhập tính thuế sau khi trừ các khoản giảm trừ về 0 hoặc âm, người lao động không phát sinh số thuế phải nộp dù vẫn có thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Ví dụ một nhân viên độc thân nhận lương gross 15,5 triệu đồng/tháng, sau khi trừ bảo hiểm xã hội bắt buộc và giảm trừ bản thân, thu nhập tính thuế gần như bằng 0 và không thuộc diện phải nộp thuế. Tương tự, người có một con phụ thuộc, lương dưới khoảng 21,7 triệu đồng/tháng cũng thường không phát sinh số thuế phải nộp sau giảm trừ.

– Người mới ra trường nhận lương khởi điểm thấp hơn ngưỡng giảm trừ.

– Lao động bán thời gian, cộng tác viên có tổng thu nhập năm dưới 132 triệu đồng và không có khoản thu nhập khác.

– Người nuôi nhiều người phụ thuộc hợp lệ, có hồ sơ đăng ký đầy đủ với cơ quan thuế.

Điều quan trọng là người lao động vẫn cần đăng ký mã số thuế cá nhân và đăng ký người phụ thuộc đúng thời hạn để được hưởng giảm trừ. Nếu bỏ qua bước này, hệ thống có thể tính thuế trên toàn bộ thu nhập và bạn sẽ phải làm hồ sơ hoàn thuế sau đó.

2. Các nhóm thu nhập được miễn thuế TNCN

Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân và Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định 16 nhóm thu nhập được miễn thuế. Đây là phần nhiều người hay nhầm lẫn nhất, vì tưởng rằng cứ có tiền vào tài khoản là phải đóng thuế. Bảng dưới đây tổng hợp những khoản miễn thuế phổ biến mà người lao động thường gặp trong đời sống.

Một điểm cần nhấn mạnh: tiền lương làm thêm giờ chỉ được miễn phần chênh lệch giữa đơn giá ban đêm/ngoài giờ và đơn giá ngày thường, chứ không phải toàn bộ. Nhiều người lao động hiểu nhầm điểm này và bỏ sót khoản thu nhập tính thuế khi tự quyết toán. Để hình dung rõ hơn về cách lương gross chuyển thành thu nhập thực nhận, bạn có thể tham khảo bài viết lương net là gì trên CareerLink để đối chiếu với bảng lương của mình.

3. Cá nhân hoạt động sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp tự sản xuất

Khoản 5 Điều 4 Luật Thuế TNCN quy định miễn thuế đối với thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp tham gia hoạt động sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường. Đây là chính sách hỗ trợ khu vực nông thôn và lao động tự do trong lĩnh vực nông nghiệp.

Thu nhập từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản của hộ gia đình tự sản xuất là khoản được miễn thuế TNCN, miễn là sản phẩm chưa chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường — Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Tuy nhiên, nếu hộ gia đình mở rộng sản xuất quy mô lớn, có đăng ký kinh doanh và doanh thu năm vượt 500 triệu đồng từ hoạt động kinh doanh thương mại, phần doanh thu vượt mức này sẽ được sẽ chịu thuế theo quy định của Luật Thuế TNCN (thay thế thuế khoán trước đây).

Nghiệp vụ phân loại thu nhập kiểu này thường thuộc trách nhiệm của kế toán thuế — nếu bạn quan tâm đến công việc liên quan, có thể tham khảo các vị trí tuyển dụng kế toán kiểm toán trên CareerLink để nắm thực tế ngành nghề.

4. Phân biệt “không phải nộp thuế” và “không phải kê khai”

Đây là điểm dễ gây hiểu lầm nhất. Một cá nhân có thu nhập 10 triệu đồng/tháng, không có người phụ thuộc, sau giảm trừ vẫn không phát sinh số thuế phải nộp, nhưng doanh nghiệp chi trả vẫn phải kê khai khoản chi này với cơ quan thuế. Bản thân người lao động cũng cần có mã số thuế cá nhân để được giảm trừ đúng quy định và để được hoàn thuế trong trường hợp đã bị tạm khấu trừ thừa trong năm.

5. Hồ sơ cần chuẩn bị để chứng minh diện miễn thuế

Tùy từng nhóm thu nhập, hồ sơ chứng minh có thể khác nhau. Với trường hợp nhận thừa kế bất động sản giữa cha mẹ và con, cần văn bản khai nhận thừa kế công chứng, giấy tờ chứng minh quan hệ. Với học bổng, cần quyết định cấp học bổng của tổ chức tài trợ. Với kiều hối, sao kê ngân hàng thể hiện nguồn tiền chuyển từ nước ngoài là đủ căn cứ.

Việc chuẩn bị sẵn các giấy tờ này giúp người nộp thuế tránh tranh cãi không cần thiết khi cơ quan thuế hậu kiểm, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hoàn thuế hoặc xác nhận thu nhập miễn thuế khi cần.

6. Câu hỏi thường gặp

1. Người làm freelancer thu nhập 8 triệu đồng/tháng có phải đóng thuế TNCN không?

Với hợp đồng dịch vụ dưới 3 tháng và mỗi lần chi trả từ 2 triệu đồng trở lên, bên chi trả sẽ tạm khấu trừ 10%. Cuối năm, nếu tổng thu nhập sau giảm trừ chưa tới ngưỡng tính thuế, bạn có thể làm hồ sơ quyết toán để được hoàn lại khoản đã tạm khấu trừ.

2. Tiền thưởng Tết có thuộc diện miễn thuế TNCN không?

Tiền thưởng Tết, thưởng tháng 13 được tính là thu nhập từ tiền lương, tiền công và phải cộng vào tổng thu nhập chịu thuế trong năm. Đây không thuộc nhóm 16 khoản miễn thuế theo Điều 4 Luật Thuế TNCN.

3. Lãi tiền gửi tiết kiệm ngân hàng có cần kê khai thuế TNCN không?

Lãi tiền gửi của cá nhân tại tổ chức tín dụng được miễn thuế TNCN theo Khoản 7 Điều 4, do đó không phát sinh nghĩa vụ kê khai khoản này khi quyết toán thuế cuối năm.

Hiểu rõ những ai không phải đóng thuế TNCN giúp người lao động chủ động hơn trong việc kê khai, tránh nộp thừa và biết cách bảo vệ quyền lợi hoàn thuế khi cần. Dù thuộc diện miễn hay không phát sinh số thuế phải nộp, người lao động vẫn nên đăng ký mã số thuế cá nhân, đăng ký người phụ thuộc đúng hạn và lưu giữ chứng từ liên quan. Việc đối chiếu thường xuyên với quy định mới của Bộ Tài chính sẽ giúp bạn tránh rủi ro pháp lý không đáng có.

Minh An

Bài viết mang tính tham khảo, các quy định pháp luật có thể được sửa đổi theo thời gian. Bạn đọc nên đối chiếu văn bản pháp luật mới nhất hoặc liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được tư vấn chính xác cho trường hợp cụ thể.